{"id":929,"date":"2025-01-19T18:01:00","date_gmt":"2025-01-19T18:01:00","guid":{"rendered":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/?p=929"},"modified":"2025-01-19T18:26:55","modified_gmt":"2025-01-19T18:26:55","slug":"island-heldur-afram-ad-afsala-ser-milljardatekjum-af-solu-losunarheimilda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/island-heldur-afram-ad-afsala-ser-milljardatekjum-af-solu-losunarheimilda\/","title":{"rendered":"\u00cdsland heldur \u00e1fram a\u00f0 afsala s\u00e9r milljar\u00f0atekjum af s\u00f6lu losunarheimilda"},"content":{"rendered":"\n<p>F\u00f6studaginn 10. jan\u00faar s\u00ed\u00f0astli\u00f0inn var tilkynnt a\u00f0 J\u00f3hann P\u00e1ll J\u00f3hannsson, n\u00fdr umhverfis-, orku- og loftslagsr\u00e1\u00f0herra, hef\u00f0i \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 \u00cdsland muni \u00e1fram n\u00fdta svokalla\u00f0an ETS-sveigjanleika \u00e1 \u00e1runum 2026\u20132030. Vi\u00f0 undirrita\u00f0ar fj\u00f6llu\u00f0um \u00edtarlega um ETS-sveigjanleikann \u00ed <a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/a-hvada-leid-er-island-i-loftslagsmalum\/\">grein<\/a> h\u00e9r \u00e1 s\u00ed\u00f0unni s\u00ed\u00f0asta vor. Eins og \u00fear var l\u00fdst hefur \u00cdsland, l\u00edkt og nokkur \u00f6nnur r\u00edki \u00ed Evr\u00f3pu, n\u00fdtt s\u00e9r \u00feann m\u00f6guleika a\u00f0 flytja tiltekinn fj\u00f6lda uppbo\u00f0sheimilda sinna \u00ed <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Emission Trading System\">ETS<\/span>-kerfinu (<a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/article\/lykilstadreyndir-um-ets\/\">vi\u00f0skiptakerfi me\u00f0 losunarheimildir<\/a>) yfir \u00ed <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Effort Sharing Regulation\">ESR<\/span>-kerfi\u00f0 (<a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/article\/lykilstadreyndir-um-kerfi-fyrir-samfelagslosun\/\">kerfi um losunartakmarkanir r\u00edkja<\/a>) \u00ed \u00feeim tilgangi a\u00f0 l\u00e9tta \u00e1 skuldbindingum s\u00ednum um samdr\u00e1tt <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Samf\u00e9lagslosun: losun vegna jar\u00f0varmavirkjana, vegasamgangna, fiskiskipa, landb\u00fana\u00f0ar, me\u00f0h\u00f6ndlunar \u00fargangs, byggingarstarfsemi og i\u00f0na\u00f0ar (sem ekki fellur undir ETS). Samf\u00e9lagslosun fellur undir ESR-kerfi\u00f0.\">samf\u00e9lagslosunar<\/span>. Um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a losunarheimildir sem \u00cdsland hef\u00f0i a\u00f0 \u00f6\u00f0rum kosti geta\u00f0 selt fyrirt\u00e6kjum sem heyra undir ETS-kerfi\u00f0 \u00e1 EES-sv\u00e6\u00f0inu \u2013 og haft af s\u00f6lunni umtalsver\u00f0ar tekjur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd <a href=\"https:\/\/www.stjornarradid.is\/efst-a-baugi\/frettir\/stok-frett\/2025\/01\/10\/Island-nyti-afram-sveigjanleikaakvaedi-ETS\/\">fr\u00e9ttatilkynningu<\/a> um \u00e1framhaldandi n\u00fdtingu sveigjanleikans kom fram a\u00f0 \u00e1kv\u00f6r\u00f0un r\u00e1\u00f0herra bygg\u00f0ist \u00e1 till\u00f6gu st\u00fdrih\u00f3ps sem \u00ed s\u00e1tu starfsmenn umhverfis-, orku- og loftslagsr\u00e1\u00f0uneytis, fj\u00e1rm\u00e1la- og efnahagsr\u00e1\u00f0uneytis og Umhverfis- og orkustofnunar. H\u00f3purinn hafi bent \u00e1 a\u00f0 n\u00fdting ETS-sveigjanleikans \u201egeti haft bein \u00e1hrif \u00e1 fj\u00e1rm\u00e1l r\u00edkisins vegna tapa\u00f0ra tekna af uppbo\u00f0um losunarheimilda,\u201c en a\u00f0 yr\u00f0i hann ekki n\u00fdttur g\u00e6ti \u00fea\u00f0 leitt til \u00feess a\u00f0 \u00cdsland \u00feyrfti a\u00f0 kaupa losunarheimildir \u00far ESR-kerfinu. Fram kemur \u00ed fr\u00e9ttatilkynningunni a\u00f0 \u00f3vissa r\u00edki b\u00e6\u00f0i um frambo\u00f0 og ver\u00f0 \u00e1 sl\u00edkum heimildum.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">\u00de\u00f6rf \u00e1 aukinni umfj\u00f6llun um \u00e1hrifin \u00e1 hagsmuni \u00cdslands<\/h6>\n\n\n\n<p>Eins og vi\u00f0 bentum \u00e1 \u00ed grein okkar s\u00ed\u00f0asta vor hefur \u00e1kv\u00f6r\u00f0un um n\u00fdtingu sveigjanleikans veruleg \u00e1hrif \u00e1 st\u00f6\u00f0u og hagsmuni \u00cdslands. H\u00fan ver\u00f0skuldar a\u00f0 okkar mati meiri og gagnr\u00fdnni umr\u00e6\u00f0u en h\u00fan hefur fengi\u00f0 hinga\u00f0 til, ekki s\u00edst \u00e1 vettvangi Al\u00feingis. Me\u00f0 \u00feetta \u00ed huga gefur \u00e1kv\u00f6r\u00f0un umhverfis-, orku- og loftslagsr\u00e1\u00f0herra tilefni til a\u00f0 benda \u00e1 nokkur atri\u00f0i:<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1kv\u00f6r\u00f0un um a\u00f0 n\u00fdta ETS-sveigjanleikann lei\u00f0ir, me\u00f0 \u00f3afturkr\u00e6fum h\u00e6tti, til afskr\u00e1ningar \u00e1 losunarheimildum sem \u00cdsland hef\u00f0i a\u00f0 \u00f6\u00f0rum kosti geta\u00f0 bo\u00f0i\u00f0 upp til fyrirt\u00e6kja sem taka \u00fe\u00e1tt \u00ed ETS-kerfinu (\u00e1 \u00f6llu EES-sv\u00e6\u00f0inu). \u00c1kv\u00f6r\u00f0unin sem kynnt var 10. jan\u00faar er bindandi fyrir \u00e1rin 2026 og 2027, en hana m\u00e1 endursko\u00f0a fyrir \u00e1rslok 2027.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1kv\u00f6r\u00f0unin veldur \u00edslenska r\u00edkinu umtalsver\u00f0um tekjumissi. \u00c1\u00e6tla\u00f0 er a\u00f0 \u00cdsland hafi n\u00fa \u00feegar afsala\u00f0 s\u00e9r um 7 millj\u00f6r\u00f0um kr\u00f3na vegna n\u00fdtingar sveigjanleikans \u00e1 \u00e1runum 2021\u20132025. \u00c1framhaldandi n\u00fdting hans \u00e1rin 2026 og 2027 felur \u00ed s\u00e9r afsal tekna sem<a href=\"https:\/\/www.althingi.is\/altext\/155\/s\/0240.html\"> \u00e1\u00e6tla\u00f0 er a\u00f0 nemi samtals um tveimur millj\u00f6r\u00f0um kr\u00f3na<\/a>. Vart \u00fearf a\u00f0 taka fram a\u00f0 \u00feessir fj\u00e1rmunir hef\u00f0u haft mikla \u00fe\u00fd\u00f0ingu vi\u00f0 fj\u00e1rm\u00f6gnun loftslagsa\u00f0ger\u00f0a \u00e1 \u00cdslandi og hef\u00f0u \u00feannig geta\u00f0\u00a0 stu\u00f0la\u00f0 a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 dregi\u00f0 yr\u00f0i \u00far samf\u00e9lagslosun h\u00e9rlendis til framt\u00ed\u00f0ar. Athygli vekur a\u00f0 mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 fyrirliggjandi g\u00f6gn hefur n\u00fdting ETS-sveigjanleikans, me\u00f0 tilheyrandi tekjutapi, hinga\u00f0 til ekki reynst nau\u00f0synleg vegna losunarskuldbindinga \u00cdslands. T\u00f6lur \u00e1rsins 2024 liggja ekki fyrir, en lj\u00f3st er a\u00f0 \u00e1 \u00e1runum 2021\u20132023 var samf\u00e9lagslosun \u00cdslands <a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/maelabord\/losun\/\">innan skuldbindinga samkv\u00e6mt ESR-regluger\u00f0inni<\/a>. \u00dev\u00ed mynda\u00f0ist afgangur af svok\u00f6llu\u00f0um landsheimildum \u00cdslands (<span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Annual Emission Allocation\">AEA<\/span>) \u00e1 hverju \u00feessara \u00e1ra. Tiltekinn hluta \u00feeirra heimilda m\u00e1 flytja milli \u00e1ra og \u00fdmist n\u00fdta s\u00ed\u00f0ar e\u00f0a selja \u00f6\u00f0rum r\u00edkjum, a\u00f0 \u00fev\u00ed gefnu a\u00f0 marka\u00f0ur ver\u00f0i fyrir sl\u00edkar heimildir.<\/p>\n\n\n<div id=\"highcharts-7kVKPCNeR\"  class=\"highcharts-7kVKPCNeR\"><script src=\"https:\/\/app.everviz.com\/inject\/7kVKPCNeR\/\" defer=\"defer\"><\/script><\/div>\n\n\n<p>Af \u00feessu m\u00e1 helst draga \u00fe\u00e1 \u00e1lyktun a\u00f0 me\u00f0 \u00e1framhaldandi n\u00fdtingu sveigjanleikans s\u00e9 veri\u00f0 a\u00f0 safna \u00ed eins konar varasj\u00f3\u00f0 landsheimilda fyrir samf\u00e9lagslosun \u00cdslands \u00e1 komandi \u00e1rum. Sl\u00edk n\u00e1lgun gefur a\u00f0 okkar mati til kynna a\u00f0 n\u00fdr umhverfis-, orku- og loftslagsr\u00e1\u00f0herra hafi takmarka\u00f0a tr\u00fa \u00e1 \u00feeim a\u00f0ger\u00f0um sem settar voru fram \u00ed a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlun \u00ed loftslagsm\u00e1lum \u00ed t\u00ed\u00f0 fyrri r\u00edkisstj\u00f3rnar. \u00cd \u00fev\u00ed samhengi skal bent \u00e1 a\u00f0 a\u00f0ger\u00f0a\u00e1\u00e6tlunin var s\u00f6g\u00f0 byggja \u00e1 \u00fatreikningum sem s\u00fdni a\u00f0 h\u00fan muni skila <a href=\"https:\/\/www.co2.is\/kerfi\/s-samfelagslosun\">allt a\u00f0 45% samdr\u00e6tti samf\u00e9lagslosunar fyrir 2030<\/a> ef vel gengur a\u00f0 innlei\u00f0a a\u00f0ger\u00f0ir. Engu a\u00f0 s\u00ed\u00f0ur k\u00fds r\u00e1\u00f0herra n\u00fa a\u00f0 afsala \u00cdslandi fj\u00e1rmunum sem sannarlega munar um til a\u00f0 hrinda sl\u00edkum a\u00f0ger\u00f0um \u00ed framkv\u00e6md \u2013 a\u00f0ger\u00f0um sem ekki eing\u00f6ngu er \u00fe\u00f6rf \u00e1 vegna al\u00fej\u00f3\u00f0legra skuldbindinga heldur einnig til a\u00f0 n\u00e1 megi l\u00f6gfestu markmi\u00f0i um kolefnishlutleysi landsins \u00e1ri\u00f0 2040. Mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 fyrrnefnda fr\u00e9ttatilkynningu vir\u00f0ist \u00feetta gert til a\u00f0 for\u00f0ast m\u00f6guleg kaup \u00e1 landsheimildum s\u00ed\u00f0ar ef illa gengur a\u00f0 draga \u00far samf\u00e9lagslosun h\u00e9r \u00e1 landi.<\/p>\n\n\n\n<h6 class=\"wp-block-heading\">Hert \u00e1 markmi\u00f0um en h\u00e6gt \u00e1 a\u00f0ger\u00f0um?<\/h6>\n\n\n\n<p>Ef horft er til loftslagsmarkmi\u00f0a \u00cdslands hl\u00fdtur \u00fea\u00f0 a\u00f0 vekja spurningar a\u00f0 \u00edslensk stj\u00f3rnv\u00f6ld velji n\u00fa, \u00e1ri\u00f0 2025, a\u00f0 l\u00e9tta eins miki\u00f0 \u00e1 skuldbindingum s\u00ednum \u00e1 svi\u00f0i samf\u00e9lagslosunar og EES-reglur leyfa. Hafa ver\u00f0ur \u00ed huga a\u00f0 \u00cdslandi er a\u00f0eins heimilt, en ekki skylt, a\u00f0 n\u00fdta ETS-sveigjanleikann og stendur jafnframt til bo\u00f0a a\u00f0 n\u00fdta hann a\u00f0eins a\u00f0 hluta til.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00cd \u00fev\u00ed samhengi skal bent \u00e1 a\u00f0 n\u00faverandi krafa EES-samningsins kve\u00f0ur \u00e1 um 29% samdr\u00e1tt samf\u00e9lagslosunar \u00e1 \u00cdslandi fyrir 2030, mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 2005, en l\u00edklegt er tali\u00f0 a\u00f0 krafan h\u00e6kki \u00ed um 40% innan t\u00ed\u00f0ar. \u00deessar kr\u00f6fur eru langtum minni en loftslagsmarkmi\u00f0in sem tveir af \u00feremur stj\u00f3rnarflokkum kynntu \u00ed a\u00f0draganda n\u00fdafsta\u00f0inna kosninga. Lj\u00f3st er \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e1kv\u00f6r\u00f0un um n\u00fdtingu ETS-sveigjanleikans gengur \u00ed \u00fever\u00f6fuga \u00e1tt vi\u00f0 stefnu \u00feessara flokka, enda mi\u00f0ar h\u00fan sem fyrr segir a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 l\u00e9tta \u00e1 \u00fer\u00fdstingi um a\u00f0 draga \u00far samf\u00e9lagslosun \u00e1 \u00cdslandi. Um lei\u00f0 afsalar h\u00fan r\u00edkissj\u00f3\u00f0i umtalsver\u00f0um fj\u00e1rmunum sem n\u00fdta hef\u00f0i m\u00e1tt til orkuskipta, innvi\u00f0auppbyggingar og annarra mikilv\u00e6gra loftslagsverkefna. \u00cd \u00feessu lj\u00f3si ver\u00f0ur a\u00f0 spyrja: Hva\u00f0a skilabo\u00f0 sendir umr\u00e6dd \u00e1kv\u00f6r\u00f0un umhverfis-, orku- og loftslagsr\u00e1\u00f0herra almenningi og atvinnul\u00edfi n\u00fa innan vi\u00f0 m\u00e1nu\u00f0i eftir a\u00f0 n\u00fd r\u00edkisstj\u00f3rn \u00edtreka\u00f0i markmi\u00f0 um kolefnishlutleysi \u00cdslands \u00e1ri\u00f0 2040 \u00ed stefnuyfirl\u00fdsingu sinni?<\/p>\n\n\n\n<pre class=\"wp-block-preformatted\"><em>Reykjav\u00edk 19.1.2025. Hrafnhildur Bragad\u00f3ttir og Birna Sigr\u00fan Hallsd\u00f3ttir. Greinin birtist fyrst \u00e1 visir.is. H\u00fan er birt h\u00e9r l\u00edtillega breytt.<\/em><\/pre>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1kve\u00f0i\u00f0 hefur veri\u00f0 a\u00f0 \u00cdsland muni \u00e1fram n\u00fdta svokalla\u00f0an ETS-sveigjanleika. \u00cdsland hefur n\u00fa \u00feegar afsala\u00f0 s\u00e9r um 7 millj\u00f6r\u00f0um kr\u00f3na vegna n\u00fdtingar sveigjanleikans \u00e1 \u00e1runum 2021\u20132025. \u00c1framhaldandi n\u00fdting sveigjanleikans felur \u00ed s\u00e9r afsal tekna sem hef\u00f0u geta\u00f0 n\u00fdst vi\u00f0 fj\u00e1rm\u00f6gnun loftslagsa\u00f0ger\u00f0a \u00e1 \u00cdslandi og \u00feannig stu\u00f0la\u00f0 a\u00f0 samdr\u00e6tti \u00ed samf\u00e9lagslosun h\u00e9rlendis til framt\u00ed\u00f0ar. <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":402,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-929","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-greinar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=929"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/929\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":941,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/929\/revisions\/941"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/greinar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}