{"id":117,"date":"2020-10-23T17:49:40","date_gmt":"2020-10-23T17:49:40","guid":{"rendered":"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/?post_type=article&#038;p=117"},"modified":"2026-03-16T09:19:46","modified_gmt":"2026-03-16T09:19:46","slug":"vidbrogd-althjodasamfelagsins","status":"publish","type":"article","link":"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/article\/vidbrogd-althjodasamfelagsins\/","title":{"rendered":"Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 al\u00fej\u00f3\u00f0asamf\u00e9lagsins"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-image is-style-in-data-column-and-sticky\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/afleid.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"926\" height=\"691\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/afleid.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-257\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/afleid.png 926w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/afleid-300x224.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/afleid-768x573.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 926px) 100vw, 926px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/afleid.png\"><\/a><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/afleid.png\"><\/a>Aflei\u00f0ingar loftslagsbreytinga eru margs konar. J\u00f6klar hafa br\u00e1\u00f0na\u00f0 og sj\u00e1varbor\u00f0 h\u00e6kka\u00f0. \u00de\u00e1 hefur \u00f6fgaatbur\u00f0um eins og hitabylgjum, gr\u00f3\u00f0ureldum, aftaka\u00farkomu, \u00feurrkum og \u00f3ve\u00f0ursatbur\u00f0um fj\u00f6lga\u00f0.<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda af mannav\u00f6ldum hefur loftslagsbreytingar \u00ed f\u00f6r me\u00f0 s\u00e9r. Lofthj\u00fapurinn og heimsh\u00f6fin hafa hl\u00fdna\u00f0,&nbsp;j\u00f6klar hafa br\u00e1\u00f0na\u00f0 og sj\u00e1varbor\u00f0 hefur h\u00e6kka\u00f0. \u00de\u00e1 hefur alls kyns \u00f6fgaatbur\u00f0um fj\u00f6lga\u00f0 s.s. hitabylgjum, \u00feurrkum, gr\u00f3\u00f0ureldum, fl\u00f3\u00f0um, <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Tilvik \u00feegar magn \u00farkomu \u00e1 \u00e1kve\u00f0num sta\u00f0 er verulega umfram \u00fea\u00f0 sem e\u00f0lilegt er.\">aftaka\u00farkomu<\/span> og \u00f3ve\u00f0ursatbur\u00f0um. Breytingarnar eru margslungnar og hafa m.a. \u00e1hrif \u00e1 matv\u00e6laframlei\u00f0slu og b\u00fasetuskilyr\u00f0i. Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 vi\u00f0 breytingunum kalla \u00e1 kostna\u00f0arsamar m\u00f3tv\u00e6gisa\u00f0ger\u00f0ir en a\u00f0ger\u00f0aleysi yr\u00f0i \u00fe\u00f3 enn d\u00fdrkeyptara til lengri t\u00edma. Til a\u00f0 sporna vi\u00f0 frekari neikv\u00e6\u00f0um aflei\u00f0ingum ver\u00f0ur a\u00f0 draga \u00far losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda. \u00dear sem vandam\u00e1li\u00f0 er hnattr\u00e6nt er nau\u00f0synlegt a\u00f0 vinna a\u00f0 lausn \u00feess \u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0avettvangi. <\/p>\n\n\n\n<p><span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Rammasamningi Sameinu\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0anna um loftslagsbreytingar var, eins og nafni\u00f0 bendir til, \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 skapa ramma utan um frekari \u00fatf\u00e6rslu \u00e1 samvinnu r\u00edkja um loftslagsm\u00e1l. Samningurinn er \u00ed daglegu tali kalla\u00f0ur loftslagssamningurinn.\">Rammasamningur<\/span>&nbsp;Sameinu\u00f0u&nbsp;\u00fej\u00f3\u00f0anna&nbsp;um&nbsp;loftslagsbreytingar&nbsp;fr\u00e1 \u00e1rinu 1992 hefur \u00fea\u00f0 markmi\u00f0 a\u00f0 koma \u00ed veg fyrir h\u00e6ttulega r\u00f6skun \u00e1 loftslagskerfinu \u00feannig a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 tryggja matv\u00e6laframlei\u00f0slu og sj\u00e1lfb\u00e6ra efnahags\u00fer\u00f3un. Mikilv\u00e6gi samningsins liggur ekki s\u00edst \u00ed umgj\u00f6r\u00f0inni sem hefur veri\u00f0 sk\u00f6pu\u00f0 um al\u00fej\u00f3\u00f0asamstarf \u00ed loftslagsm\u00e1lum. \u00c1 vettvangi samningsins var sami\u00f0 um Kyoto-b\u00f3kunina og Par\u00edsarsamninginn. Evr\u00f3pusambandi\u00f0 er lei\u00f0andi \u00ed hnattr\u00e6nu samstarfi \u00ed loftslagsm\u00e1lum og t\u00f3k til a\u00f0 mynda frumkv\u00e6\u00f0i vi\u00f0 \u00fer\u00f3un vi\u00f0skiptakerfis me\u00f0 losunarheimildir (ETS: Emission Trading System). \u00cdslensk i\u00f0nfyrirt\u00e6ki hafa teki\u00f0 \u00fe\u00e1tt \u00ed vi\u00f0skiptakerfinu fr\u00e1 \u00e1rinu 2013 og fr\u00e1 sama t\u00edma hafa skuldbindingar \u00cdslands \u00ed loftslagsm\u00e1lum teki\u00f0 mi\u00f0 af stefnu og a\u00f0ger\u00f0um ESB \u00ed loftslagsm\u00e1lum. H\u00e9r \u00e1 eftir ver\u00f0ur fjalla\u00f0 n\u00e1nar um loftslagssamninginn, Kyoto-b\u00f3kunina, Par\u00edsarsamninginn og stefnu og markmi\u00f0 ESB \u00ed loftslagsm\u00e1lum. Einnig ver\u00f0ur fjalla\u00f0 stuttlega um reglur um losun \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0aflugi og -siglingum.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Loftslagssamningurinn<\/h1>\n\n\n<div class=\"wp-block-image is-style-in-data-column-and-sticky\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/03-petrochem.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"667\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/03-petrochem.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-178\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/03-petrochem.jpg 1000w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/03-petrochem-300x200.jpg 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/03-petrochem-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ol\u00eduhreinsist\u00f6\u00f0 &#8211; st\u00e6rstan hluta gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda \u00ed andr\u00famslofti m\u00e1 rekja til brennslu jar\u00f0eldsneytis (kola, ol\u00edu og jar\u00f0gass).<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>\u00cd lok 9. \u00e1ratugar 20. aldar var \u00fej\u00f3\u00f0um heims or\u00f0i\u00f0 lj\u00f3st a\u00f0 koma \u00feyrfti b\u00f6ndum \u00e1 losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda. Rammasamningur Sameinu\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0anna um loftslagsbreytingar, e\u00f0a <span style=\"text-decoration: underline;\">loftslagssamningurinn<\/span>, var lag\u00f0ur fram til undirritunar \u00e1 heimsr\u00e1\u00f0stefnu Sameinu\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0anna um umhverfi og \u00fer\u00f3un \u00ed Rio de Janeiro \u00e1ri\u00f0 1992 og t\u00f3k hann gildi \u00e1ri\u00f0 1994. Markmi\u00f0 samningsins er \u201ea\u00f0 koma \u00ed veg fyrir h\u00e6ttulega r\u00f6skun \u00e1 loftslagskerfinu af mannav\u00f6ldum, og tryggja \u00feannig a\u00f0 matv\u00e6laframlei\u00f0slu \u00ed heiminum ver\u00f0i ekki stefnt \u00ed h\u00e6ttu og a\u00f0 efnahags\u00fer\u00f3un geti haldi\u00f0 \u00e1fram \u00e1 sj\u00e1lfb\u00e6ran h\u00e1tt\u201c. \u00cd samningnum er hvergi me\u00f0 afdr\u00e1ttarlausum h\u00e6tti kve\u00f0i\u00f0 \u00e1 um skyldu r\u00edkja til a\u00f0 draga \u00far losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda a\u00f0 tilteknu marki. \u00de\u00f3 kemur fram a\u00f0 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"R\u00edkjum er skipt \u00ed tvo flokka \u00ed loftslagssamningnum, annars vegar  \u00fer\u00f3u\u00f0 r\u00edki e\u00f0a \u201ei\u00f0nr\u00edki\u201c sem talin eru upp \u00ed vi\u00f0auka I vi\u00f0 samninginn og hins vegar \u201e\u00fer\u00f3unarr\u00edki\u201c sem ekki eru \u00ed vi\u00f0auka I. Skilin milli \u00fer\u00f3a\u00f0ra r\u00edkja og \u00fer\u00f3unarr\u00edkja voru sk\u00fdrari \u00e1 \u00feeim t\u00edma sem samningurinn var ger\u00f0ur en hafa or\u00f0i\u00f0 \u00f3lj\u00f3sari me\u00f0 t\u00edmanum.\">i\u00f0nr\u00edkin<\/span> skuli gr\u00edpa til <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 leggja skyldur a\u00f0eins \u00e1 i\u00f0nr\u00edkin \u00e1 \u00feessum t\u00edma var vi\u00f0urkennd s\u00fa sta\u00f0reynd a\u00f0 i\u00f0nr\u00edkin b\u00e1ru meiri \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 megninu af fort\u00ed\u00f0ar- og samt\u00ed\u00f0arlosun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda og \u00fev\u00ed v\u00e6ri e\u00f0lilegt a\u00f0 \u00feau gengju \u00e1 undan me\u00f0 g\u00f3\u00f0u ford\u00e6mi. \u00deetta hefur veri\u00f0 k\u00f6llu\u00f0 sameiginleg en mismunandi \u00e1byrg\u00f0 (e. common but differentiated responsibilities).\">r\u00e1\u00f0stafana<\/span> \u00ed \u00feeim tilgangi a\u00f0 hverfa aftur, hvert fyrir sig e\u00f0a sameiginlega, a\u00f0 \u00fev\u00ed \u00fatstreymismagni sem var 1990. Samanl\u00f6g\u00f0 losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda \u00ed i\u00f0nr\u00edkjunum dr\u00f3st saman um u.\u00fe.b. 7% milli \u00e1ranna 1990 og 2000 og \u00fev\u00ed m\u00e1 segja a\u00f0 \u00feetta veika markmi\u00f0 samningsins um a\u00f0 hverfa aftur a\u00f0 \u00fev\u00ed \u00fatstreymismagni sem var \u00e1ri\u00f0 1990 hafi n\u00e1\u00f0st. \u00de\u00e1 \u00fer\u00f3un m\u00e1tti \u00fe\u00f3 a\u00f0 mestu leyti rekja til hruns efnahags r\u00edkja Austur-Evr\u00f3pu \u00e1 \u00feessum t\u00edma en a\u00f0 minna leyti til markvissra a\u00f0ger\u00f0a r\u00edkjanna. \u00c1 sama t\u00edma j\u00f3kst losun <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"R\u00edkjum er skipt \u00ed tvo flokka \u00ed loftslagssamningnum, annars vegar \u00fer\u00f3u\u00f0 r\u00edki e\u00f0a \u201ei\u00f0nr\u00edki\u201c sem talin eru upp \u00ed vi\u00f0auka I vi\u00f0 samninginn og hins vegar \u201e\u00fer\u00f3unarr\u00edki\u201c sem ekki eru \u00ed vi\u00f0auka I. Skilin milli \u00fer\u00f3a\u00f0ra r\u00edkja og \u00fer\u00f3unarr\u00edkja voru sk\u00fdrari \u00e1 \u00feeim t\u00edma sem samningurinn var ger\u00f0ur en hafa or\u00f0i\u00f0 \u00f3lj\u00f3sari me\u00f0 t\u00edmanum.\">\u00fer\u00f3unarr\u00edkja<\/span> um 26% og heildarlosun \u00e1 heimsv\u00edsu \u00fear me\u00f0 um 3%.<\/p>\n\n\n\n<p>Al\u00fej\u00f3\u00f0legt samstarf \u00ed loftslagsm\u00e1lum byggir \u00e1 loftslagssamningnum. Me\u00f0 honum var skrifstofu samningsins komi\u00f0 \u00e1 f\u00f3t og vettvangur skapa\u00f0ur fyrir frekari al\u00fej\u00f3\u00f0legar samningavi\u00f0r\u00e6\u00f0ur enda lj\u00f3st fr\u00e1 upphafi a\u00f0 samningurinn v\u00e6ri a\u00f0eins fyrsta skrefi\u00f0 \u00ed samstarfi r\u00edkja \u00ed loftslagsm\u00e1lum \u00fear sem hann innih\u00e9lt ekki sk\u00fdr t\u00f6luleg og t\u00edmasett markmi\u00f0 var\u00f0andi samdr\u00e1tt \u00ed losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda. Samningavi\u00f0r\u00e6\u00f0ur um Kyoto-b\u00f3kunina og Par\u00edsarsamninginn f\u00f3ru fram \u00e1 vettvangi samningsins. \u00de\u00e1 var uppl\u00fdsingagj\u00f6f r\u00edkja til skrifstofu samningsins formfest me\u00f0 loftslagssamningnum, \u00fe.\u00e1 m. losunarb\u00f3khald og reglulegar sk\u00fdrslur um a\u00f0ger\u00f0ir \u00ed loftslagsm\u00e1lum. \u00deessi uppl\u00fdsingagj\u00f6f gegnir gr\u00ed\u00f0arlega mikilv\u00e6gu hlutverki \u00ed samstarfi r\u00edkja heims um loftslagsm\u00e1l. Loftslagssamningurinn hefur fr\u00e1 upphafi noti\u00f0 v\u00ed\u00f0t\u00e6ks stu\u00f0nings r\u00edkja heims. N\u00e6r \u00f6ll r\u00edki heims, auk Evr\u00f3pusambandsins, eru n\u00fa a\u00f0ilar a\u00f0 samningnum. \u00cdsland fullgilti loftslagssamninginn 16. j\u00fan\u00ed 1993.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Kyoto-b\u00f3kunin<\/h1>\n\n\n<div class=\"article-block\"><figure id=\"chart31449169d7f5768dd07\" class=\"ls-chart\" data-type=\"worldmap\" data-map=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/ne_world_110m.topo.json\" data-countries=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/unfccc_skuldbindingar.csv\" data-dataurl=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/\" ><div id=\"chart31449169d7f5768dd07-chart\" class=\"frame chart-frame\"><\/div><\/figure><\/div>\n\n\n<div class=\"block-reference\"><a class=\"block-link\" href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/article\/sveigjanleiki-kyoto-bokunarinnar\/\"><div class=\"image\" style=\"background-image: url(https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/kyoto-150x150.png)\"><\/div><div class=\"title\"><span>Kyoto-b\u00f3kunin: Uppgj\u00f6r og sveigjanleiki<\/span><\/div><\/a><\/div> <!-- .block-reference -->\n\n\n<div class=\"block-reference\"><a class=\"block-link\" href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/article\/esb-og-kyoto\/\"><div class=\"image\" style=\"background-image: url(https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/03-oliuborar-150x150.jpg)\"><\/div><div class=\"title\"><span>Samstarf Evr\u00f3pur\u00edkja \u00ed Kyoto-b\u00f3kuninni<\/span><\/div><\/a><\/div> <!-- .block-reference -->\n\n\n\n<p>Almennt or\u00f0a\u00f0ar skuldbindingar loftslagssamningsins dug\u00f0u ekki til a\u00f0 n\u00e1 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Vi\u00f0 munum a\u00f0 markmi\u00f0 samningsins er \u201ea\u00f0 koma \u00ed veg fyrir h\u00e6ttulega r\u00f6skun \u00e1 loftslagskerfinu af mannav\u00f6ldum, og tryggja \u00feannig a\u00f0 matv\u00e6laframlei\u00f0slu \u00ed heiminum ver\u00f0i ekki stefnt \u00ed h\u00e6ttu og a\u00f0 efnahags\u00fer\u00f3un geti haldi\u00f0 \u00e1fram \u00e1 sj\u00e1lfb\u00e6ran h\u00e1tt.\u201c\">markmi\u00f0um<\/span> hans. \u00dev\u00ed var Kyoto-b\u00f3kunin vi\u00f0 loftslagssamninginn ger\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1997 en b\u00f3kunin inniheldur einmitt t\u00edmasett og t\u00f6luleg losunarm\u00f6rk fyrir i\u00f0nr\u00edkin. Engar kva\u00f0ir voru lag\u00f0ar \u00e1 \u00fer\u00f3unarr\u00edki \u00fear sem enn var unni\u00f0 \u00fat fr\u00e1 \u00feeirri hugmyndafr\u00e6\u00f0i a\u00f0 i\u00f0nr\u00edkin b\u00e6ru meiri \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 vandanum. B\u00f3kunin t\u00f3k gildi \u00e1ri\u00f0 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"B\u00f3kunin t\u00f3k gildi 90 d\u00f6gum eftir a\u00f0 55 r\u00edki, sem voru \u00e1byrg fyrir a.m.k. 55% af heildarlosun kold\u00edox\u00ed\u00f0s \u00e1ri\u00f0 1990, h\u00f6f\u00f0u fullgilt hana. Lengi var \u00f3v\u00edst hvort s\u00ed\u00f0ara skilyr\u00f0i\u00f0 yr\u00f0i uppfyllt, einkum eftir a\u00f0&amp;nbsp; Bandar\u00edkin h\u00f6fnu\u00f0u \u00fev\u00ed a\u00f0 fullgilda b\u00f3kunina \u00e1ri\u00f0 2001. \u00cd kj\u00f6lfar \u00feess var lj\u00f3st a\u00f0 b\u00f3kunin g\u00e6ti a\u00f0eins teki\u00f0 gildi ef R\u00fassland fullgilti hana, sem R\u00fassland ger\u00f0i loks \u00e1ri\u00f0 2004.\">2005<\/span>. Fyrra <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Skuldbindingat\u00edmabil: T\u00edmabil sem n\u00e6r yfir nokkur \u00e1r. \u00c1 vi\u00f0komandi t\u00edmibili skulu r\u00edki draga \u00far losun \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 skuldbindingar s\u00ednar.\">skuldbindingat\u00edmabil<\/span> Kyoto-b\u00f3kunarinnar st\u00f3\u00f0 fr\u00e1 2008 til 2012 og var heildarmarkmi\u00f0i\u00f0 a\u00f0 draga \u00far losun i\u00f0nr\u00edkja um a\u00f0 minnsta kosti 5% \u00e1 t\u00edmabilinu mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1990. \u00c1 t\u00edmabilinu t\u00f3k b\u00f3kunin til sex gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda: kold\u00edox\u00ed\u00f0s (CO<sub>2<\/sub>), metans (CH<sub>4<\/sub>), gla\u00f0lofts (N<sub>2<\/sub>O), vetnisfl\u00faorkolefna (HFC), perfl\u00faorkolefna (PFC) og brennisteinshexafl\u00faor\u00ed\u00f0s (SF<sub>6<\/sub>). Magntakmarkanir \u00e1 losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda voru mismunandi fyrir a\u00f0ildarr\u00edkin. Flest r\u00edki \u00feurftu a\u00f0 draga \u00far sinni losun, t.a.m. \u00e1ttu <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Evr\u00f3pusambandsr\u00edkin voru 15 \u00e1 \u00feessum t\u00edma.\">Evr\u00f3pusambandsr\u00edkin<\/span> a\u00f0 draga \u00far losun um 8%, <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Bandar\u00edkin \u00e1kv\u00e1\u00f0u \u00e1ri\u00f0 2001 a\u00f0 fullgilda ekki b\u00f3kunina.\">Bandar\u00edkin<\/span> um 7% og <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Kanada sag\u00f0i sig fr\u00e1 Kyoto-b\u00f3kuninni \u00e1ri\u00f0 2011.\">Kanada<\/span> um 6% mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1990. Noregur m\u00e1tti auka losun s\u00edna um 1%, \u00c1stral\u00eda um 8% og \u00cdsland f\u00e9kk heimild til a\u00f0 auka losun s\u00edna um 10% \u00e1 \u00feessu t\u00edmabili mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1990, auk \u00feess a\u00f0 f\u00e1 a\u00f0 undanskilja tiltekna losun vegna i\u00f0na\u00f0arstarfsemi \u00ed uppgj\u00f6ri s\u00ednu.<\/p>\n\n\n\n<p><span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Vi\u00f0b\u00e6turnar vi\u00f0 Kyoto-b\u00f3kunina voru sam\u00feykktar \u00ed borginni Doha \u00ed Katar og hafa \u00fev\u00ed veri\u00f0 kalla\u00f0ar Doha-breytingin.\">Vi\u00f0b\u00e6tur<\/span> vi\u00f0 Kyoto-b\u00f3kunina voru sam\u00feykktar \u00e1ri\u00f0 2012. Magntakmarkanir \u00e1 losun i\u00f0nr\u00edkja voru framlengdar og var markmi\u00f0i\u00f0 a\u00f0 samanl\u00f6g\u00f0 losun fr\u00e1 i\u00f0nr\u00edkjum myndi dragast saman um a.m.k. 18% \u00e1 t\u00edmabilinu <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"S\u00ed\u00f0ara skuldbindingat\u00edmabil b\u00f3kunarinnar.\">2013-2020<\/span> mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1990. Eftir breytingarnar tekur b\u00f3kunin til <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"\u00deessar 7 lofttegundir eru: kold\u00edox\u00ed\u00f0 (CO&lt;sub&gt;2&lt;\/sub&gt;), metan (CH&lt;sub&gt;4&lt;\/sub&gt;), gla\u00f0loft (N&lt;sub&gt;2&lt;\/sub&gt;O), vetnisfl\u00faorkolefni (HFC), perfl\u00faorkolefni (PFC), brennisteinshexafl\u00faor\u00ed\u00f0 (SF&lt;sub&gt;6&lt;\/sub&gt;) og k\u00f6fnunarefnistr\u00edfl\u00faor\u00ed\u00f0 (NF&lt;sub&gt;3&lt;\/sub&gt;) en s\u00fa s\u00ed\u00f0astnefnda b\u00e6ttist vi\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0ara skuldbindingat\u00edmabilinu.\">sj\u00f6<\/span> gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda \u00ed sta\u00f0 sex \u00e1\u00f0ur. Eins og \u00e1 fyrra skuldbindingat\u00edmabilinu voru magntakmarkanir mismunandi fyrir a\u00f0ildarr\u00edkin. \u00deannig skuldbundu <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Evr\u00f3pusambandsr\u00edkin voru 28 \u00e1 s\u00ed\u00f0ara skuldbindingat\u00edmabilinu.\">ESB-r\u00edkin<\/span> sig til a\u00f0 draga \u00far losun um 20%, \u00c1stral\u00eda um 0,5%, Noregur um 16% og \u00dakra\u00edna um 24% mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 1990. \u00cdsland t\u00f3k \u00e1 sig sameiginlega skuldbindingu me\u00f0 ESB \u00e1 \u00feessu t\u00edmabili. Fj\u00f6gur r\u00edki, Japan, Kanada, R\u00fassland og N\u00fdja-Sj\u00e1land h\u00f6fnu\u00f0u \u00fev\u00ed a\u00f0 framlengja t\u00f6lulegar skuldbindingar \u00e1 s\u00ed\u00f0ara skuldbindingat\u00edmabilinu. Fj\u00f6gur r\u00edki, Hv\u00edta-R\u00fassland, K\u00fdpur, Kasakstan og Malta gengust undir t\u00f6lulegar skuldbindingar \u00ed fyrsta skipti.  \u00deau l\u00f6nd sem t\u00f3ku \u00fe\u00e1tt \u00ed Kyoto-b\u00f3kuninni \u00e1 seinna t\u00edmabilinu uppfylltu skuldbindingar s\u00ednar \u00e1 t\u00edmabilinu \u00fe\u00f3 sum \u00feeirra (\u00fear \u00e1 me\u00f0al \u00cdsland, sj\u00e1 n\u00e1nar <a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/article\/skuldbindingar-islands\/#sidara-skuldbindingatimabil-kyoto-bokunarinnar-2013-2020\">h\u00e9r<\/a>) hafi \u00feurft a\u00f0 n\u00fdta sveigjanleika\u00e1kv\u00e6\u00f0i b\u00f3kunarinnar.<\/p>\n\n\n\n<p>Upprunalegt markmi\u00f0 Kyoto-b\u00f3kunarinnar um 5% samdr\u00e1tt \u00ed losun i\u00f0nr\u00edkja n\u00e1\u00f0ist \u00e1 tilsettum t\u00edma. Kyoto-b\u00f3kunin haf\u00f0i \u00fe\u00f3 l\u00edtil \u00e1hrif \u00e1 \u00fer\u00f3un heimslosunar. \u00dear skiptir mestu hversu l\u00edtill hluti heimslosunar f\u00e9ll undir skuldbindingarnar. \u00deegar b\u00f3kunin var sam\u00feykkt \u00e1ri\u00f0 1997 b\u00e1ru \u00feau r\u00edki sem undirgengust t\u00f6lulegar skuldbindingar \u00e1byrg\u00f0 \u00e1 59% af heimslosun. \u00c1ri\u00f0 2010 (\u00e1 mi\u00f0ju fyrra skuldbindingat\u00edmabili) var \u00feetta hlutfall komi\u00f0 ni\u00f0ur \u00ed 23%, b\u00e6\u00f0i vegna \u00feess a\u00f0 Bandar\u00edkin h\u00e6ttu vi\u00f0 \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku \u00ed samstarfinu \u00e1ri\u00f0 2001 og vegna \u00feess losun \u00ed \u00fer\u00f3unarr\u00edkjum h\u00e9lt \u00e1fram a\u00f0 aukast. \u00c1ri\u00f0 2011, \u00feegar sami\u00f0 var um s\u00ed\u00f0ara skuldbindingat\u00edmabili\u00f0, st\u00f3\u00f0u \u00feau r\u00edki sem undirgengust t\u00f6lulegar skuldbindingar fyrir 13% af heimslosun. \u00c1ri\u00f0 2016 (\u00e1 mi\u00f0ju seinna skuldbindingat\u00edmabilinu) var \u00feetta hlutfall komi\u00f0 ni\u00f0ur \u00ed 9,5%. Skuldbindingarnar h\u00f6f\u00f0u \u00fev\u00ed l\u00edtil \u00e1hrif \u00e1 heimsv\u00edsu og \u00feau \u00e1hrif f\u00f3ru hlutfallslega minnkandi eftir \u00fev\u00ed sem lei\u00f0 \u00e1 t\u00edmabili\u00f0 \u00fear sem losun \u00f3x \u00f6rt \u00ed r\u00edkjum sem ekki h\u00f6f\u00f0u gengist undir t\u00f6lulegar skuldbindingar, \u00fe. \u00e1 m. \u00ed Brasil\u00edu, Indlandi og K\u00edna.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Par\u00edsarsamningurinn<\/h1>\n\n\n<div class=\"article-block\"><figure id=\"chart91361269d7f57690578\" class=\"ls-chart\" data-type=\"worldmap-ndc-netzero\" data-map=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/ne_world_110m.topo.json\" data-netzero=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/netzero-countries.csv\" data-texts=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/ndc-texts.csv\" data-dataurl=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/\" ><div id=\"chart91361269d7f57690578-chart\" class=\"frame chart-frame\"><\/div><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>\u00c1kv\u00e6\u00f0i loftslagssamningsins og Kyoto-b\u00f3kunarinnar hafa ekki duga\u00f0 til a\u00f0 draga \u00far losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda \u00ed heiminum og \u00fev\u00ed var nau\u00f0synlegt a\u00f0 leita lei\u00f0a til a\u00f0 f\u00e1 \u00f6ll r\u00edki heims a\u00f0 bor\u00f0inu. \u00dea\u00f0 t\u00f3kst \u00feegar Par\u00edsarsamningurinn um loftslagsm\u00e1l var sam\u00feykktur \u00e1 21. a\u00f0ildarr\u00edkja\u00feingi loftslagssamningsins \u00e1ri\u00f0 2015. Samningurinn gekk \u00ed <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Samingurinn gekk \u00ed gildi 30 d\u00f6gum eftir a\u00f0 a.m.k. 55 r\u00edki sem st\u00f3\u00f0u fyrir a.m.k. 55% af losun h\u00f6f\u00f0u fullgilt hann.\">gildi<\/span> 4. n\u00f3vember 2016, innan vi\u00f0 \u00e1ri eftir a\u00f0 hann var sam\u00feykktur. Par\u00edsarsamningnum er \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 sty\u00f0ja vi\u00f0 markmi\u00f0 loftslagssamningsins um a\u00f0 \u201ea\u00f0 koma \u00ed veg fyrir h\u00e6ttulega r\u00f6skun \u00e1 loftslagskerfinu af mannav\u00f6ldum, og tryggja \u00feannig a\u00f0 matv\u00e6laframlei\u00f0slu \u00ed heiminum ver\u00f0i ekki stefnt \u00ed h\u00e6ttu og a\u00f0 efnahags\u00fer\u00f3un geti haldi\u00f0 \u00e1fram \u00e1 sj\u00e1lfb\u00e6ran h\u00e1tt\u201c. \u00cd \u00feeim tilgangi eru sett fram \u00ferj\u00fa markmi\u00f0:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>A\u00f0 halda hnattr\u00e6nni hl\u00fdnun vel innan vi\u00f0 2\u00b0C mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 upphaf <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"\u00deegar tala\u00f0 er um hitastigsbreytingu fr\u00e1 \u00fev\u00ed fyrir i\u00f0nbyltingu er yfirleitt mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 t\u00edmann \u00ed kringum 1880.\">i\u00f0nbyltingarinnar<\/span> en leitast \u00e1 sama t\u00edma vi\u00f0 a\u00f0 takmarka hitastigsaukninguna vi\u00f0 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"\u00c1 a\u00f0ildarr\u00edkja\u00feingi loftslagssamningsins \u00ed Glasgow \u00ed n\u00f3vember 2021 samm\u00e6ltust \u00fej\u00f3\u00f0ir heims um a\u00f0 takmarka hl\u00fdnun vi\u00f0 1,5\u00b0C.\">1,5\u00b0C<\/span> \u00fear sem sl\u00edk takm\u00f6rkun \u00e1 h\u00e6kkun hitastigs myndi draga verulega \u00far \u00e1h\u00e6ttu og aflei\u00f0ingum loftslagsbreytinga.<\/li>\n\n\n\n<li>A\u00f0 auka getu r\u00edkja til a\u00f0 a\u00f0lagast aflei\u00f0ingum loftslagsbreytinga, auka vi\u00f0n\u00e1ms\u00feol gegn loftslagsbreytingum og sty\u00f0ja vi\u00f0 \u00fer\u00f3un sem byggist \u00e1 l\u00edtilli losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda, me\u00f0 \u00feeim h\u00e6tti a\u00f0 matv\u00e6laframlei\u00f0slu s\u00e9 ekki \u00f3gna\u00f0.<\/li>\n\n\n\n<li>A\u00f0 fl\u00e6\u00f0i fj\u00e1rmagns sty\u00f0ji vi\u00f0 \u00fer\u00f3un sem byggist \u00e1 l\u00edtilli losun og eflingu vi\u00f0n\u00e1ms\u00feols.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Til a\u00f0 n\u00e1 ofangreindu langt\u00edmamarkmi\u00f0i um takm\u00f6rkun \u00e1 hitastigsh\u00e6kkun \u00fearf losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda \u00e1 heimsv\u00edsu a\u00f0 n\u00e1 h\u00e1marki eins flj\u00f3tt og m\u00f6gulegt er og dragast saman hr\u00f6\u00f0um skrefum eftir \u00fea\u00f0. <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Kolefnishlutleysi v\u00edsar til \u00feess a\u00f0 losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda og binding kold\u00edox\u00ed\u00f0s \u00far andr\u00famslofti s\u00e9 \u00ed jafnv\u00e6gi, \u00fe.e. a\u00f0 losun kold\u00edox\u00ed\u00f0s og annarra gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda s\u00e9 ekki meiri en \u00fea\u00f0 magn kold\u00edox\u00ed\u00f0s sem fjarl\u00e6gt er \u00far andr\u00famsloftinu, t.d. me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 binda \u00fea\u00f0 \u00ed jar\u00f0vegi e\u00f0a gr\u00f3\u00f0ri e\u00f0a me\u00f0 \u00f6\u00f0rum h\u00e6tti (m.a. me\u00f0 geymslu og bindingu \u00ed j\u00f6r\u00f0u). Kolefnishlutleysi m\u00e1 hugsanlega einnig n\u00e1 me\u00f0 fj\u00e1rm\u00f6gnun verkefna sem koma \u00ed veg fyrir losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda annars sta\u00f0ar e\u00f0a me\u00f0 kaupum \u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0legum einingum - r\u00edki tiltaka yfirleitt \u00ed \u00e1\u00e6tlunum s\u00ednum um kolefnishlutleysi hvort \u00feau hyggist n\u00fdta s\u00e9r sl\u00edkar lei\u00f0ir. \u00cd l\u00f6gum nr. 70\/2012 um loftslagsm\u00e1l er kolefnishlutleysi skilgreint sem: \u00c1stand \u00fear sem jafnv\u00e6gi hefur n\u00e1\u00f0st milli losunar gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda og bindingar kolefnis af mannav\u00f6ldum og nett\u00f3losun er \u00fev\u00ed engin.\">Kolefnishlutleysi<\/span> \u00e1 skv. Par\u00edsarsamningnum a\u00f0 n\u00e1st \u00e1 s\u00ed\u00f0ari helmingi 21. aldar og eru i\u00f0nr\u00edki hv\u00f6tt til a\u00f0 \u201etaka forystu\u201c me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 setja s\u00e9r magntakmarkanir \u00e1 losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda og gr\u00edpa til a\u00f0ger\u00f0a sem n\u00e1i til <span style=\"text-decoration: underline;\">allra geira<\/span> samf\u00e9lagsins. ESB hefur sett s\u00e9r \u00fea\u00f0 markmi\u00f0 a\u00f0 n\u00e1 kolefnishlutleysi \u00e1ri\u00f0 2050. \u00cdsland hefur <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"\u00deetta var gert me\u00f0 l\u00f6gum nr. 95\/2021 um breytingu \u00e1 l\u00f6gum nr. 70\/2012 um loftslagsm\u00e1l. \u00cdsland hefur ekki \u00fatf\u00e6rt \u00e1\u00e6tlun um kolefnishlutleysi en \u00ed greinarger\u00f0 me\u00f0 frumvarpi sem var\u00f0 a\u00f0 l\u00f6gum nr. 95\/2021 kemur m.a. fram a\u00f0 ekki s\u00e9 gert r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 markmi\u00f0i um kolefnishlutleysi ver\u00f0i n\u00e1\u00f0 me\u00f0 kaupum \u00e1 einingum vegna loftslagsverkefna \u00ed \u00f6\u00f0rum r\u00edkjum.\">l\u00f6gfest<\/span> markmi\u00f0 um a\u00f0 n\u00e1 kolefnishlutleysi \u00e1ri\u00f0 2040.<\/p>\n\n\n\n<p>Par\u00edsarsamningurinn felur \u00ed s\u00e9r n\u00fdja n\u00e1lgun, \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00ed sta\u00f0 \u00feess a\u00f0 vera me\u00f0 lagalega bindandi skuldbindingar \u00ed formi magntakmarkana \u00e1 losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda setja <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"N\u00e6stum \u00f6ll r\u00edki heims eru a\u00f0ilar a\u00f0 samningnum. Samningurinn var undirrita\u00f0ur af fulltr\u00faum 175 r\u00edkja, \u00fe.\u00e1 m. \u00cdslands, vi\u00f0 s\u00e9rstaka ath\u00f6fn \u00ed h\u00f6fu\u00f0st\u00f6\u00f0vum Sameinu\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0anna \u00ed New York 22. apr\u00edl 2016, og var um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a fj\u00f6lmennustu undirritunarath\u00f6fn s\u00f6gunnar. \u00deegar \u00feetta er rita\u00f0 hafa \u00f6ll r\u00edki heims nema N\u00edkaragva og S\u00fdrland undirrita\u00f0 samninginn. B\u00e6\u00f0i r\u00edkin hafa \u00fe\u00f3 fullgilt samninginn. Nokkur r\u00edki eiga eftir a\u00f0 fullgilda samninginn, en \u00feau eru \u00cdran, L\u00edb\u00eda og Jemen. Bandar\u00edkin undirritu\u00f0u samninginn 22. apr\u00edl 2016 og fullgiltu hann 3. september 2016. Trump Bandar\u00edkjaforseti tilkynnti um upps\u00f6gn samningsins 4. n\u00f3vember 2019 og t\u00f3k upps\u00f6gnin gildi 4. n\u00f3vember 2020. Joe Biden var settur \u00ed emb\u00e6tti forseta Bandar\u00edkjanna \u00feann 20. jan\u00faar 2021 og undirrita\u00f0i samd\u00e6gurs forsetatilskipun um endurn\u00fdja\u00f0a \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku Bandar\u00edkjanna \u00ed Par\u00edsarsamningnum.\">a\u00f0ildarr\u00edkin<\/span> s\u00e9r sj\u00e1lf markmi\u00f0 um a\u00f0 draga \u00far losun me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 skila svonefndu <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"\u00cd landsframlagi hvers r\u00edkis koma fram \u00feau markmi\u00f0 sem vi\u00f0komandi r\u00edki setur s\u00e9r var\u00f0andi samdr\u00e1tt \u00ed losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda (e. NDCs: Nationally Determined Contributions).\">landsframlagi<\/span> \u00e1 skrifstofu loftslagssamningsins. \u00c1 5 \u00e1ra fresti eiga r\u00edki a\u00f0 senda inn n\u00fdtt landsframlag, sem skal fela \u00ed s\u00e9r metna\u00f0arfyllra markmi\u00f0 en fyrra framlag. R\u00edkjum ber a\u00f0 gr\u00edpa til m\u00f3tv\u00e6gisa\u00f0ger\u00f0a innanlands \u00ed \u00feeim tilgangi a\u00f0 n\u00e1 markmi\u00f0um s\u00ednum.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00de\u00f3tt r\u00edki s\u00e9u ekki lagalega skuldbundin til a\u00f0 draga \u00far losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 landsframl\u00f6gin mun \u00feeim reynast&nbsp;erfitt a\u00f0 v\u00edkja s\u00e9r undan \u00fev\u00ed \u00fear sem \u00feau geta \u00fe\u00e1 \u00e1tt von \u00e1 tilfinnanlegum aflei\u00f0ingum.&nbsp;\u00cd samningnum er annars vegar a\u00f0 finna \u00e1kv\u00e6\u00f0i um skyldu r\u00edkja til a\u00f0 halda losunarb\u00f3khald og veita uppl\u00fdsingar um stefnu, a\u00f0ger\u00f0ir og \u00e1rangur. R\u00edki sem standa sig illa geta \u00fev\u00ed b\u00faist vi\u00f0 a\u00f0 or\u00f0spor \u00feeirra b\u00ed\u00f0i hnekki \u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0avettvangi, \u00e1 me\u00f0an r\u00edki sem standa sig vel styrkja \u00edmynd s\u00edna. \u00deessa a\u00f0fer\u00f0afr\u00e6\u00f0i m\u00e1 kalla \u201e<span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"\u00c1 ensku kallast \u00feessi a\u00f0fer\u00f0afr\u00e6\u00f0i \u201enaming and shaming\u201c.\">birtingu<\/span> og hirtingu\u201c. Hins vegar er \u00fea\u00f0 efnahagshli\u00f0in, \u00fev\u00ed a\u00f0 r\u00edki sem gera minni kr\u00f6fur um samdr\u00e1tt \u00ed losun ver\u00f0a hugsanlega beitt einhvers konar <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"ESB hefur \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 leggja kolefnisgjald (kolefnislei\u00f0r\u00e9ttingu) \u00e1 v\u00f6rur sem fluttar eru \u00e1 innri marka\u00f0 Evr\u00f3pusambandsins fr\u00e1 r\u00edkjum sem ekki standa sig \u00ed loftslagsm\u00e1lum. Sl\u00edkt kolefnisgjald \u00e1 landam\u00e6rum er lei\u00f0 til a\u00f0 jafna samkeppnisst\u00f6\u00f0u fyrirt\u00e6kja sem b\u00faa vi\u00f0 meiri kostna\u00f0 af v\u00f6ldum a\u00f0ger\u00f0a \u00ed loftslagsm\u00e1lum en keppinautar utan innri marka\u00f0arins gera. Sj\u00e1 n\u00e1nar \u00ed &lt;em&gt;\u00cdtargrein: F\u00e6r \u00ed 55&lt;\/em&gt;\">vi\u00f0skipta\u00fevingunum<\/span>.<\/p>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\">Evr\u00f3pusambandi\u00f0 og loftslagsm\u00e1l<\/h1>\n\n\n<div class=\"article-block\"><figure id=\"chart38919369d7f576905ff\" class=\"ls-chart\" data-data=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/EB-markmid-2050.csv\" data-type=\"esb2050markmid\" data-dataurl=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/\" ><div id=\"chart38919369d7f576905ff-chart\" class=\"frame chart-frame\"><\/div><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Loftslagsm\u00e1l eru <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Evr\u00f3pusambandi\u00f0 er lei\u00f0andi \u00ed hnattr\u00e6nu samstarfi \u00ed loftslagsm\u00e1lum og t\u00f3k til a\u00f0 mynda frumkv\u00e6\u00f0i vi\u00f0 \u00fer\u00f3un vi\u00f0skiptakerfis me\u00f0 losunarheimildir.\">fyrirfer\u00f0armikil<\/span> \u00ed stefnu ESB \u00e1 svi\u00f0i umhverfis- og orkum\u00e1la. Markmi\u00f0 ESB um a\u00f0 draga \u00far losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda taka mi\u00f0 af al\u00fej\u00f3\u00f0legum skuldbindingum sambandsins og a\u00f0ildarr\u00edkja \u00feess \u00ed loftslagsm\u00e1lum. Evr\u00f3pa hyggst n\u00e1 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Kolefnishlutleysi\u00f0 \u00e1 a\u00f0 n\u00e1 til allra geira hagkerfisins.\">kolefnishlutleysi<\/span> \u00e1ri\u00f0 2050 og ver\u00f0a \u00fear me\u00f0 fyrsta kolefnishlutlausa heims\u00e1lfan.<\/p>\n\n\n\n<p>Samstarf Evr\u00f3pur\u00edkja \u00ed loftslagsm\u00e1lum h\u00f3fst \u00feegar Evr\u00f3pusambandsr\u00edkin \u00e1kv\u00e1\u00f0u a\u00f0 efna skuldbindingar s\u00ednar \u00ed Kyoto-b\u00f3kuninni sameiginlega og bar a\u00f0 n\u00e1 8% samdr\u00e6tti \u00ed losun \u00e1 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Fyrra skuldbindingat\u00edmabili\u00f0 st\u00f3\u00f0 fr\u00e1 2008-2012.\">fyrra<\/span> skuldbindingat\u00edmabilinu mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1990. \u00c1 \u00feeim t\u00edma voru sambandsr\u00edkin 15 og ger\u00f0u \u00feau me\u00f0 s\u00e9r samning um a\u00f0 kr\u00f6funni um 8% samdr\u00e1tt yr\u00f0i dreift innbyr\u00f0is milli r\u00edkjanna \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00f3l\u00edkar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur \u00feeirra. \u00c1 s\u00ed\u00f0ara skuldbindingat\u00edmabili Kyoto-b\u00f3kunarinnar voru ESB-r\u00edkin or\u00f0in 28 og vi\u00f0skiptakerfi ESB me\u00f0 losunarheimildir haf\u00f0i veri\u00f0 komi\u00f0 \u00e1 f\u00f3t. ESB-r\u00edkin efndu skuldbindingar s\u00ednar aftur sameiginlega og bar a\u00f0 draga \u00far losun um 20% til \u00e1rsins 2020 mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1990. Samkv\u00e6mt upphaflegu landsframlagi ESB, sem sambandi\u00f0 skila\u00f0i inn \u00ed samr\u00e6mi vi\u00f0 \u00e1kv\u00e6\u00f0i Par\u00edsarsamningsins, var stefna ESB a\u00f0 draga \u00far losun um 40% til 2030 mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 1990. \u00deetta breyttist \u00ed \u00e1rlsok 2020 \u00feegar ESB og a\u00f0ildarr\u00edki \u00feess sendu inn n\u00fd landsframl\u00f6g \u00fear sem markmi\u00f0i\u00f0 var a\u00f0 dregi\u00f0 ver\u00f0i \u00far losun um 55% fram til \u00e1rsins 2030. \u00cd j\u00fal\u00ed 2021 lag\u00f0i ESB fram <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Um er a\u00f0 r\u00e6\u00f0a a\u00f0ger\u00f0apakka sem hloti\u00f0 hefur nafni\u00f0 F\u00e6r \u00ed 55.\">till\u00f6gur<\/span> um hvernig \u00feessu markmi\u00f0i skuli n\u00e1\u00f0 (sj\u00e1 n\u00e1nar <em>\u00cdtargrein: F\u00e6r \u00ed 55)<\/em> og hafa vi\u00f0eigandi breytingar \u00e1 gildandi reglum, auk n\u00fdrra reglna, til a\u00f0 n\u00e1 \u00fev\u00ed markmi\u00f0i veri\u00f0 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"S\u00ed\u00f0ustu till\u00f6gurnar \u00ed a\u00f0ger\u00f0apakkanum voru sam\u00feykktar \u00ed okt\u00f3ber 2023.\">sam\u00feykktar<\/span>. \u00cd febr\u00faar 2024 kynnti ESB stefnu s\u00edna um 90% losunarsamdr\u00e1tt til 2040. \u00dea\u00f0 markmi\u00f0 hefur ekki enn veri\u00f0 \u00fatf\u00e6rt n\u00e1nar. Evr\u00f3pa hyggst ver\u00f0a fyrsta kolefnishlutlausa heims\u00e1lfan \u00e1ri\u00f0 2050. <\/p>\n\n\n\n<p>Til a\u00f0 n\u00e1 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Til a\u00f0 n\u00e1 markmi\u00f0um s\u00ednum \u00e1 s\u00ed\u00f0ara skuldbindingat\u00edmabili Kyoto-b\u00f3kunarinnar fr\u00e1 2013-2020 kom ESB tv\u00edskiptu kerfi \u00e1 laggirnar og var losun skipt upp \u00ed tvo meginflokka \u2013 annars vegar losun fr\u00e1 sta\u00f0bundinni&amp;nbsp;starfsemi&amp;nbsp;og flugi innan ESB sem f\u00e9ll hvorttveggja undir&amp;nbsp;vi\u00f0skiptakerfi me\u00f0 losunarheimildir&amp;nbsp;og hins vegar samf\u00e9lagslosun sem fellur undir&amp;nbsp;kerfi um skiptingu \u00e1byrg\u00f0ar. Fr\u00e1 2021 ver\u00f0ur s\u00f6mu kerfum \u00e1fram beitt til a\u00f0 n\u00e1 markmi\u00f0i ESB skv. Par\u00edsarsamningnum auk \u00feess sem losun vegna landnotkunar heyrir undir n\u00fdtt kerfi,&amp;nbsp;landnotkunarkerfi\u00f0.\">markmi\u00f0um<\/span> s\u00ednum um losunarsamdr\u00e1tt \u00e1ri\u00f0 2030 hefur ESB komi\u00f0 \u00e1 f\u00f3t \u00feremur lykilkerfum:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Vi\u00f0skiptakerfi me\u00f0 losunarheimildir<\/strong>&nbsp;sem tekur til losunar fr\u00e1 sta\u00f0bundinni&nbsp;starfsemi \u00ed orkuframlei\u00f0slu og \u00feungai\u00f0na\u00f0i sem&nbsp;og fr\u00e1 flugi og siglingum. Kerfi\u00f0 tryggir 62% samdr\u00e1tt \u00ed losun fr\u00e1 \u00feeirri starfsemi sem undir \u00fea\u00f0 heyrir, mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 losun fr\u00e1 \u00feessari starfsemi \u00e1ri\u00f0 2005.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Kerfi um skiptingu \u00e1byrg\u00f0ar<\/strong> sem tekur til samf\u00e9lagslosunar. Kerfinu er \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 draga \u00far samf\u00e9lagslosun um 40% (\u00fe\u00f3 breytileg tala fyrir hvert r\u00edki) til 2030 mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 2005.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Landnotkunarkerfi\u00f0<\/strong> sem tekur til losunar vegna landnotkunar. Markmi\u00f0 kerfisins er a\u00f0 draga \u00far losun vegna landnotkunar og auka bindingu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Vi\u00f0mi\u00f0unar\u00e1r fyrir kerfi ESB til a\u00f0 draga \u00far losun er \u00e1ri\u00f0 2005. \u00de\u00e1 haf\u00f0i losun ESB-r\u00edkjanna \u00feegar dregist saman um 6% fr\u00e1 \u00e1rinu 1990 og var nau\u00f0synlegur \u00e1framhaldandi samdr\u00e1ttur reikna\u00f0ur mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00e1r til a\u00f0 n\u00e1 \u00feeim markmi\u00f0um sem ESB setti s\u00e9r fyrir \u00e1ri\u00f0 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Og \u00e1ri\u00f0 2020.\">2030<\/span>. N\u00e1nar m\u00e1 lesa um kerfin \u00ferj\u00fa \u00ed \u00edtargreinum <em>Lykilsta\u00f0reyndir um ETS <\/em>og <em>Lykilsta\u00f0reyndir um ESR og landnotkunarkerfi\u00f0.<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"block-reference\"><a class=\"block-link\" href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/article\/lykilstadreyndir-um-ets\/\"><div class=\"image\" style=\"background-image: url(https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/idnogflug-2-150x150.png)\"><\/div><div class=\"title\"><span>Lykilsta\u00f0reyndir um ETS<\/span><\/div><\/a><\/div> <!-- .block-reference -->\n\n\n<div class=\"block-reference\"><a class=\"block-link\" href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/article\/lykilstadreyndir-um-kerfi-fyrir-samfelagslosun\/\"><div class=\"image\" style=\"background-image: url(https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/kalea-morgan-samfelagslosun-150x150.jpg)\"><\/div><div class=\"title\"><span>Lykilsta\u00f0reyndir um ESR og landnotkunarkerfi\u00f0<\/span><\/div><\/a><\/div> <!-- .block-reference -->\n\n\n<div class=\"block-reference\"><a class=\"block-link\" href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/article\/faer-i-55\/\"><div class=\"image\" style=\"background-image: url(https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/sam-bark-R1GWSOJ9cng-unsplash-150x150.jpg)\"><\/div><div class=\"title\"><span>F\u00e6r \u00ed 55<\/span><\/div><\/a><\/div> <!-- .block-reference -->\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-default\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/kerfin3uppf24-1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"549\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/kerfin3uppf24-1-1024x549.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1054\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/kerfin3uppf24-1-1024x549.png 1024w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/kerfin3uppf24-1-300x161.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/kerfin3uppf24-1-768x412.png 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/kerfin3uppf24-1.png 1307w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Meginkerfi ESB til a\u00f0 draga \u00far losun eru \u00ferj\u00fa.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Reglur um losun fr\u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0aflugi og milllilandasiglingum<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-style-in-data-column-and-sticky\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"927\" height=\"368\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/flugogsigl.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-1078\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/flugogsigl.png 927w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/flugogsigl-300x119.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/flugogsigl-768x305.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 927px) 100vw, 927px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Losun fr\u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0aflugi og millilandasiglingum hefur a\u00f0 mestu leyti veri\u00f0 undanskilin \u00ed skuldbindingum r\u00edkja, \u00fear sem liti\u00f0 er svo \u00e1 a\u00f0 losunin tilheyri frekar al\u00fej\u00f3\u00f0legum atvinnugreinum en einst\u00f6kum r\u00edkjum.  Samkv\u00e6mt b\u00f3khaldsreglum loftslagssamningsins ber r\u00edkjum a\u00f0 telja fram heildarlosun vegna al\u00fej\u00f3\u00f0aflugs og millilandasiglinga, meti\u00f0 \u00fat fr\u00e1 eldsneytiss\u00f6lu \u00ed hverju r\u00edki til \u00feessara starfsgreina. Hins vegar er losunin ekki talin me\u00f0 \u00ed heildarlosun r\u00edkja. Um 2% af heimslosun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda m\u00e1 rekja til fluggeirans sem er s\u00e1 geiri sem hefur vaxi\u00f0 hva\u00f0 hra\u00f0ast undanfarin \u00e1r m.t.t. losunar. Um 2,5% heimslosunar m\u00e1 rekja til millilandasiglinga og \u00fear er b\u00faist vi\u00f0 talsver\u00f0ri aukningu til framt\u00ed\u00f0ar ver\u00f0i ekki brug\u00f0ist vi\u00f0. Unni\u00f0 er a\u00f0 a\u00f0ger\u00f0um til a\u00f0 draga \u00far losun fr\u00e1 \u00feessum geirum hj\u00e1 s\u00e9rh\u00e6f\u00f0um undirstofnunum Sameinu\u00f0u \u00fej\u00f3\u00f0anna, n\u00e1nar tilteki\u00f0 Al\u00fej\u00f3\u00f0aflugm\u00e1lastofnuninni (<span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"ICAO: International Civil Aviation Organization.\">ICAO<\/span>) og Al\u00fej\u00f3\u00f0asiglingam\u00e1lastofnuninni (<span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"IMO: International Maritime Organization.\">IMO<\/span>). \u00cd Par\u00edsarsamningnum er teki\u00f0 fram a\u00f0 a\u00f0ger\u00f0ir \u00ed loftslagsm\u00e1lum skuli n\u00e1 til allra geira hagkerfisins og \u00fev\u00ed n\u00e6r \u00e1\u00e6tlun ESB um kolefnishlutleysi til losunar fr\u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0aflugi og millilandasiglingum. Flug innan Evr\u00f3pu hefur falli\u00f0 undir vi\u00f0skiptakerfi ESB me\u00f0 losunarheimildir fr\u00e1 \u00e1rinu 2012 og siglingar fr\u00e1 \u00e1rinu 2024 (sj\u00e1 n\u00e1nar <em>\u00cdtargrein: Lykilsta\u00f0reyndir um ETS)<\/em>. Auk \u00feess gerir ESB kr\u00f6fu um \u00edbl\u00f6ndun sj\u00e1lfb\u00e6rs flugeldsneytis \u00ed hef\u00f0bundi\u00f0 flugeldsneyti og samdr\u00e1tt \u00ed losunarkr\u00e6fni skipaeldsneytis (sj\u00e1 n\u00e1nar <em>\u00cdtargrein: F\u00e6r \u00ed 55).<\/em><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><\/h2>\n\n\n<div class=\"article-block\"><figure id=\"chart22678469d7f5769301d\" class=\"ls-chart\" data-type=\"corsia-kort\" data-map=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/ne_world_110m.topo.json\" data-countries=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/corsia-thattaka.csv\" data-dataurl=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/\" ><div id=\"chart22678469d7f5769301d-chart\" class=\"frame chart-frame\"><\/div><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"CORSIA: Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation.\"><strong>CORSIA<\/strong><\/span>, sem kalla m\u00e6tti \u00e1 \u00edslensku <em>kerfi fyrir kolefnisj\u00f6fnun og losunarsamdr\u00e1tt \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0aflugi<\/em> er hagr\u00e6nt stj\u00f3rnt\u00e6ki \u00e1 vegum ICAO. Kerfinu &#8211; \u00e1samt kr\u00f6fum ICAO um orkun\u00fdtni, umb\u00f3tum \u00ed flugrekstri og aukinni notkun \u00e1 vistv\u00e6nu eldsneyti &#8211; er \u00e6tla\u00f0 a\u00f0 tryggja a\u00f0 v\u00f6xtur \u00ed al\u00fej\u00f3\u00f0aflugi ver\u00f0i kolefnishlutlaus fr\u00e1 og me\u00f0 \u00e1rinu 2021, \u00fe.e. a\u00f0 nett\u00f3losun fr\u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0legu flugi haldist \u00f3breytt til framt\u00ed\u00f0ar mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 losun \u00e1rsins <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Upphaflega st\u00f3\u00f0 til a\u00f0 losun til framt\u00ed\u00f0ar myndi haldast \u00f3breytt mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 me\u00f0altalslosun \u00e1ranna 2019 og 2020. Vegna \u00e1hrifa heimsfaraldurs af v\u00f6ldum covid19 \u00e1 flugstarfsemi \u00e1ri\u00f0 2020, ver\u00f0ur hins vegar einungis mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 2019.\">2019<\/span>. Til \u00e1rsins 2023 var grunnl\u00edna losunar, sem kolefnishlutlaus v\u00f6xtur mi\u00f0ast vi\u00f0, j\u00f6fn losun fluggeirans \u00e1ri\u00f0 2019. \u00c1 \u00e1rabilinu 2024 til 2035 ver\u00f0ur grunnl\u00ednan hins vegar 85% af losun fluggeirans \u00e1ri\u00f0 2019. CORSIA tekur til flugs milli r\u00edkja sem taka \u00fe\u00e1tt \u00ed kerfinu. \u00de\u00e1tttaka \u00ed kerfinu er valfrj\u00e1ls til \u00e1rsins 2027 og hafa fj\u00f6lm\u00f6rg r\u00edki tilkynnt \u00fe\u00e1ttt\u00f6ku s\u00edna \u00e1 \u00feessu t\u00edmabili. Fr\u00e1 2027 til 2035 ver\u00f0ur hins vegar meginreglan s\u00fa a\u00f0\u00a0<span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Minnst \u00fer\u00f3u\u00f0 r\u00edki (least developed countries), sm\u00e1eyja\u00fer\u00f3unarr\u00edki (small island developing states) og landlukt \u00fer\u00f3unarr\u00edki (landlocked developing countries) eru \u00fe\u00f3 undanskilin nema \u00feau kj\u00f3si a\u00f0 taka \u00fe\u00e1tt.\">\u00f6llum<\/span> r\u00edkjum ver\u00f0i skylt a\u00f0 taka \u00fe\u00e1tt \u00ed kerfinu. \u00c1ri\u00f0 2024 munu flugf\u00e9l\u00f6g gera upp s\u00edna hlutdeild \u00ed losun fluggeirans \u00e1rin 2021-2023 umfram grunnl\u00ednu me\u00f0 kaupum og innskilum \u00e1 CORSIA-losunareiningum (CORSIA eligible emission units).<\/p>\n\n\n\n<p>CORSIA-kerfi\u00f0 hefur veri\u00f0 talsvert gagnr\u00fdnt og \u00feykir ekki l\u00edklegt til a\u00f0 stu\u00f0la a\u00f0 n\u00e6gjanlegum samdr\u00e6tti \u00ed losun fr\u00e1 flugi. \u00c1 Evr\u00f3pska efnahagssv\u00e6\u00f0inu ver\u00f0ur CORSIA-kerfi\u00f0 innleitt \u00ed gegnum vi\u00f0skiptakerfi ESB me\u00f0 losunarheimildir (ETS).<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u00cd Evr\u00f3pu gildir ETS-kerfi\u00f0 fyrir flug innan EES-sv\u00e6\u00f0isins, \u00fe.e. milli flugvalla \u00ed r\u00edkjum \u00e1 evr\u00f3pska efnahagssv\u00e6\u00f0inu, auk \u00feess a\u00f0 n\u00e1 til flugs fr\u00e1 flugv\u00f6llum innan EES til flugvalla \u00ed Bretlandi og Sviss. Flug fr\u00e1 flugv\u00f6llum \u00ed Bretlandi til flugvalla \u00e1 EES-sv\u00e6\u00f0inu fellur undir breska vi\u00f0skiptakerfi\u00f0 (UK-ETS) og flug fr\u00e1 flugv\u00f6llum \u00ed Sviss til flugvalla \u00e1 EES-sv\u00e6\u00f0inu undir svissneska vi\u00f0skiptakerfi\u00f0 (Sviss-ETS). Flugrekendur \u00feurfa a\u00f0 standa skil \u00e1 losunarheimildum (<span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"EU Allowances\">EUA<\/span>, <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"United Kingdom Allowances\">UKA<\/span>, <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Confoederatio Helvetica&amp;nbsp;Unit Allowances\">CHUA<\/span>, eftir \u00fev\u00ed sem vi\u00f0 \u00e1) vegna losunar kold\u00edox\u00ed\u00f0s \u00e1 ofangreindum fluglei\u00f0um.<\/li>\n\n\n\n<li>CORSIA tekur til flugs milli Evr\u00f3pur\u00edkja og r\u00edkja sem taka \u00fe\u00e1tt \u00ed CORSIA. <\/li>\n\n\n\n<li>\u00c1ri\u00f0 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"\u00cd kj\u00f6lfar fundar um kerfi\u00f0 hj\u00e1 ICAO \u00fear sem breytingar \u00e1 kerfinu ver\u00f0ar r\u00e6ddar.\">2026<\/span> mun ESB leggja mat \u00e1 hvort CORSIA n\u00e1i langt\u00edmamarkmi\u00f0um ICAO um samdr\u00e1tt \u00ed losun fr\u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0aflugi. S\u00e9 mat ESB \u00e1 \u00feeim t\u00edmapunkti a\u00f0 CORSIA muni ekki skila n\u00e6gjanlegum \u00e1rangri, ver\u00f0ur ETS-kerfi\u00f0 l\u00e1ti\u00f0 n\u00e1 til alls flugs sem tekur \u00e1 loft fr\u00e1 evr\u00f3pskum flugv\u00f6llum fr\u00e1 \u00e1rinu 2027.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-style-in-data-column-and-sticky\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"680\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/pexels-mdx014-799091-1024x680.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1071\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/pexels-mdx014-799091-1024x680.jpg 1024w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/pexels-mdx014-799091-300x199.jpg 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/pexels-mdx014-799091-768x510.jpg 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/pexels-mdx014-799091-1536x1020.jpg 1536w, https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-content\/uploads\/pexels-mdx014-799091-2048x1360.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00c1ri\u00f0 2018 n\u00e1\u00f0ist samsta\u00f0a \u00ed umhverfisnefnd IMO um stefnum\u00f6rkun um a\u00f0 draga \u00far losun fr\u00e1 <strong>millilandasiglingum<\/strong>. Stefnan var endursko\u00f0u\u00f0 \u00e1ri\u00f0 2023 og felur \u00ed s\u00e9r a\u00f0 losun fr\u00e1 al\u00fej\u00f3\u00f0legum siglingum n\u00e1i h\u00e1marki eins flj\u00f3tt og m\u00f6gulegt er og dragist s\u00ed\u00f0an saman \u00feannig a\u00f0 kolefnishlutleysi n\u00e1ist um mi\u00f0ja <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Or\u00f0alagi\u00f0 \u00ed stefnunni er: n\u00e1l\u00e6gt \u00e1rinu 2050.\">\u00f6ldina<\/span>. Skylt ver\u00f0ur a\u00f0 tryggja uppt\u00f6ku l\u00e1gkolefnaeldsneytis og t\u00e6kni sem stu\u00f0lar a\u00f0 l\u00edtilli losun. \u00c1ri\u00f0 2030 skal losun hafa dregist saman um 20% fr\u00e1 \u00e1rinu 2008, \u00fe\u00f3 helst 30%, og \u00e1ri\u00f0 2040 skal losun hafa dregist saman um 70% fr\u00e1 \u00e1rinu 2008, \u00fe\u00f3 helst 80%. A\u00f0ger\u00f0ir til a\u00f0 n\u00e1 \u00feessum markmi\u00f0um skulu vera b\u00e6\u00f0i t\u00e6knilegar (skipaeldsneytissta\u00f0all) og efnahagslegar (ver\u00f0lagning \u00e1 losun). \u00cd <a href=\"https:\/\/www.imo.org\/en\/MediaCentre\/PressBriefings\/pages\/IMO-approves-netzero-regulations.aspx\">apr\u00edl<\/a> 2025 voru l\u00f6g\u00f0 fram dr\u00f6g a\u00f0 regluger\u00f0um til a\u00f0 n\u00e1 fram \u00feessum markmi\u00f0um og ver\u00f0a \u00feau formlega sam\u00feykkt \u00ed okt\u00f3ber 2025. Sem fyrr segir hafa siglingar til og fr\u00e1 evr\u00f3pskum h\u00f6fnum falli\u00f0 undir vi\u00f0skiptakerfi ESB me\u00f0 losunarheimildir fr\u00e1 \u00e1rinu 2024 (sj\u00e1 n\u00e1nar <em><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/article\/faer-i-55\/\">\u00cdtargrein: F\u00e6r \u00ed 55<\/a><\/em> og <em><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/article\/lykilstadreyndir-um-ets\/\">\u00cdtargrein: Lykilsta\u00f0reyndir um ETS<\/a><\/em>) en ESB f\u00f3r \u00fe\u00e1 lei\u00f0 a\u00f0 fella siglingar undir kerfi\u00f0 \u00fear sem vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 IMO vi\u00f0 vaxandi losun fr\u00e1 millilandasiglingum \u00fe\u00f3ttu h\u00e6g og \u00f3markviss.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda af mannav\u00f6ldum hefur loftslagsbreytingar \u00ed f\u00f6r me\u00f0 s\u00e9r. Lofthj\u00fapurinn og heimsh\u00f6fin hafa hl\u00fdna\u00f0,&nbsp;j\u00f6klar hafa br\u00e1\u00f0na\u00f0 og sj\u00e1varbor\u00f0 hefur h\u00e6kka\u00f0. \u00de\u00e1 hefur alls kyns \u00f6fgaatbur\u00f0um fj\u00f6lga\u00f0 s.s. hitabylgjum, \u00feurrkum, gr\u00f3\u00f0ureldum, fl\u00f3\u00f0um, og \u00f3ve\u00f0ursatbur\u00f0um. Breytingarnar eru margslungnar og hafa m.a. \u00e1hrif \u00e1 matv\u00e6laframlei\u00f0slu og b\u00fasetuskilyr\u00f0i. Vi\u00f0br\u00f6g\u00f0 vi\u00f0 breytingunum kalla \u00e1 kostna\u00f0arsamar m\u00f3tv\u00e6gisa\u00f0ger\u00f0ir en a\u00f0ger\u00f0aleysi yr\u00f0i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"menu_order":0,"template":"","meta":[],"categories":[5],"class_list":["post-117","article","type-article","status-publish","hentry","category-vidbrogd-althjodasamfelagsins"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-json\/wp\/v2\/article\/117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-json\/wp\/v2\/article"}],"about":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/article"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/loftslagsmal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}