{"id":2756,"date":"2019-09-27T00:00:49","date_gmt":"2019-09-27T00:00:49","guid":{"rendered":"https:\/\/himinn.fjarver.is\/mengunsjavar\/?p=2756"},"modified":"2020-12-30T17:12:25","modified_gmt":"2020-12-30T17:12:25","slug":"9-umhverfismal-nordursloda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/2019\/09\/27\/9-umhverfismal-nordursloda\/","title":{"rendered":"9. Umhverfism\u00e1l nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0a"},"content":{"rendered":"<h4>9.1 Inngangur<\/h4>\n<p>Vistkerfi nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0a eru vi\u00f0kv\u00e6mari en v\u00ed\u00f0ast hvar \u00ed heiminum enda eru ve\u00f0ur v\u00e1lynd, sj\u00f3rinn kaldur og \u00e1rst\u00ed\u00f0asveiflur miklar. L\u00edfr\u00edki\u00f0 er f\u00e1breyttara og vi\u00f0kv\u00e6mara en \u00e1 su\u00f0l\u00e6gari sl\u00f3\u00f0um. Vistkerfin eru \u00fe\u00f3 m\u00f6rg hver mj\u00f6g frj\u00f3s\u00f6m og er frj\u00f3semin undirsta\u00f0a d\u00fdral\u00edfs og gj\u00f6fulla fiskimi\u00f0a \u00e1 sv\u00e6\u00f0inu. \u00cdb\u00faar nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0a, \u00fear me\u00f0 taldir \u00cdslendingar, rei\u00f0a sig \u00e1 \u00feessa vi\u00f0kv\u00e6mu n\u00e1tt\u00faru. L\u00edf, menning og hagkerfi <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"\u00cdb\u00faar nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0a eru um t\u00edu millj\u00f3nir, \u00fear af um ein og h\u00e1lf millj\u00f3n frumbyggja.\">frumbyggja<\/span> og annarra \u00edb\u00faa \u00e1 nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0um byggir \u00e1 au\u00f0lindum sv\u00e6\u00f0isins, m.a. \u00e1 vei\u00f0um villtra d\u00fdra. Matarvenjur frumbyggja hafa \u00ed gegnum aldirnar \u00fer\u00f3ast \u00fat fr\u00e1 sta\u00f0h\u00e1ttum og a\u00f0st\u00e6\u00f0um og er hef\u00f0bundi\u00f0 matar\u00e6\u00f0i n\u00e6ringarr\u00edkt auk \u00feess a\u00f0 innihalda langflest nau\u00f0synleg v\u00edtam\u00edn, steinefni og m\u00e1lma.<\/p>\n<p>\u00ddmsar \u00f3gnir ste\u00f0ja a\u00f0 nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0um, \u00fe.\u00e1 m. loftslagsbreytingar, mengun og aukin \u00e1s\u00f3kn \u00ed au\u00f0lindir sv\u00e6\u00f0isins. Aukin \u00e1s\u00f3kn \u00ed au\u00f0lindir (m\u00e1lma, ol\u00edu, gas, fiskistofna) stafar af auknu a\u00f0gengi me\u00f0 hl\u00fdnandi loftslagi og br\u00e1\u00f0nun heimskauta\u00edssins. Tali\u00f0 er a\u00f0 sv\u00e6\u00f0i\u00f0 s\u00e9 r\u00edkt af ol\u00edu, gasi og m\u00e1lmum og g\u00e6ti \u00e1s\u00f3kn \u00ed \u00feessar au\u00f0lindir aukist me\u00f0 \u00e1framhaldandi br\u00e1\u00f0nun \u00edssins. \u00de\u00e1 munu siglingalei\u00f0ir fr\u00e1 Nor\u00f0ur-Atlantshafi til Kyrrahafs yfir Nor\u00f0ur-\u00cdshafi\u00f0 a\u00f0 \u00f6llum l\u00edkindum opnast \u00e1 n\u00e6stu \u00e1ratugum, en \u00fe\u00e6r hafa hinga\u00f0 til veri\u00f0 \u00f3f\u00e6rar vegna haf\u00edss. Me\u00f0 opnun \u00feessara siglingalei\u00f0a mun siglingat\u00edminn milli As\u00edu og Vesturlanda styttast verulega. \u00dev\u00ed g\u00e6tu v\u00f6ruflutningar um sv\u00e6\u00f0i\u00f0 aukist. Ennfremur m\u00e1 v\u00e6nta aukinna siglinga vegna vaxandi \u00e1s\u00f3knar \u00ed au\u00f0lindir sv\u00e6\u00f0isins og aukinnar umfer\u00f0ar skemmtifer\u00f0askipa.<\/p>\n<div id=\"attachment_3007\" style=\"width: 6010px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/starfseminor\u00f0ur.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3007\" class=\"size-full wp-image-3007\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/starfseminor\u00f0ur.jpg\" alt=\"\" width=\"6000\" height=\"4000\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/starfseminor\u00f0ur.jpg 6000w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/starfseminor\u00f0ur-300x200.jpg 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/starfseminor\u00f0ur-768x512.jpg 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/starfseminor\u00f0ur-1024x683.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 6000px) 100vw, 6000px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3007\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 9.1. Opnun siglingalei\u00f0a og aukin \u00e1s\u00f3kn \u00ed au\u00f0lindir nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0a mun stu\u00f0la a\u00f0 auknum siglingum um sv\u00e6\u00f0i\u00f0 og auka l\u00edkur \u00e1 mengunar\u00f3h\u00f6ppum.<\/p><\/div>\n<p>H\u00e9r \u00e1 eftir ver\u00f0ur fjalla\u00f0 n\u00e1nar um loftslagsbreytingar \u00e1 nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0um. \u00de\u00e1 ver\u00f0ur fjalla\u00f0 um mengun \u00e1 sv\u00e6\u00f0inu, einkum vegna \u00fer\u00e1virkra l\u00edfr\u00e6nna efna, \u00feungm\u00e1lma og geislavirkra efna. Loks ver\u00f0ur fjalla\u00f0 um ol\u00eduvinnslu og siglingar um nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0ir og \u00fe\u00e1 \u00e1h\u00e6ttu sem fylgir \u00feessum atvinnugreinum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>9.1 Inngangur Vistkerfi nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0a eru vi\u00f0kv\u00e6mari en v\u00ed\u00f0ast hvar \u00ed heiminum enda eru ve\u00f0ur v\u00e1lynd, sj\u00f3rinn kaldur og \u00e1rst\u00ed\u00f0asveiflur miklar. L\u00edfr\u00edki\u00f0 er f\u00e1breyttara og vi\u00f0kv\u00e6mara en \u00e1 su\u00f0l\u00e6gari sl\u00f3\u00f0um. Vistkerfin eru \u00fe\u00f3 m\u00f6rg hver mj\u00f6g frj\u00f3s\u00f6m og er frj\u00f3semin undirsta\u00f0a <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/2019\/09\/27\/9-umhverfismal-nordursloda\/\">Lesa meira&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2790,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[29],"tags":[],"class_list":["post-2756","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-9-umhverfismal-nordursloda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2756","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2756"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2756\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3413,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2756\/revisions\/3413"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2790"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}