{"id":481,"date":"2017-09-20T20:50:50","date_gmt":"2017-09-20T20:50:50","guid":{"rendered":"http:\/\/80.85.86.254\/sjor\/?p=481"},"modified":"2024-09-08T20:24:14","modified_gmt":"2024-09-08T20:24:14","slug":"3-6-ahrif-hafsins-og-ahrif-a-hafid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/2017\/09\/20\/3-6-ahrif-hafsins-og-ahrif-a-hafid\/","title":{"rendered":"3.6 \u00c1hrif hafsins og \u00e1hrif \u00e1 hafi\u00f0"},"content":{"rendered":"<p>Hafi\u00f0 leikur st\u00f3rt hlutverk \u00ed a\u00f0 dempa \u00e1hrif losunar gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda \u00e1 sama t\u00edma og sj\u00f3rinn ver\u00f0ur fyrir miklum \u00e1hrifum vegna losunarinnar. Hafi\u00f0 dregur \u00ed sig b\u00e6\u00f0i varma og kold\u00edox\u00ed\u00f0 \u00far andr\u00famsloftinu og eru \u00e1hrifin mest n\u00e6st yfirbor\u00f0i. \u00deetta hefur gert \u00fea\u00f0 a\u00f0 verkum a\u00f0 aukin losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda hefur haft minni \u00e1hrif \u00e1 hitastig lofthj\u00fapsins en ella. H\u00f6fin hafa reyndar dregi\u00f0 \u00ed sig meira en 90% af \u00feeim varma sem b\u00e6st hefur vi\u00f0 vegna aukinna gr\u00f3\u00f0urh\u00fasa\u00e1hrifa fr\u00e1 \u00e1rinu 1970. Vi\u00f0 \u00feetta hafa h\u00f6fin hl\u00fdna\u00f0 og n\u00fd g\u00f6gn benda til a\u00f0 hl\u00fdnun sj\u00e1var s\u00e9 n\u00fa \u00f6rari en \u00e1\u00f0ur. Varmamagni\u00f0 sem h\u00f6fin hafa dregi\u00f0 \u00ed sig fr\u00e1 1970 samsvarar hvorki meira n\u00e9 minna en r\u00famlega 2,5 Hiroshima-kjarnorkusprengjum \u00e1 hverri einustu sek\u00fandu! Hef\u00f0i sama magn varma og h\u00f6fin t\u00f3ku til s\u00edn \u00e1 t\u00edmabilinu 1955-2010, fari\u00f0 \u00ed a\u00f0 hita ve\u00f0rahvolfi\u00f0 (l\u00e6gstu 10 km lofthj\u00fapsins), hef\u00f0i hl\u00fdnunin \u00fear or\u00f0i\u00f0 36\u00b0C.<\/p>\n<div id=\"attachment_3644\" style=\"width: 697px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/orka-zj-1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3644\" class=\"wp-image-3644 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/orka-zj-1.png\" alt=\"\" width=\"687\" height=\"386\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/orka-zj-1.png 687w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/orka-zj-1-300x169.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/orka-zj-1-400x225.png 400w\" sizes=\"auto, (max-width: 687px) 100vw, 687px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3644\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.16. Hnattr\u00e6n upps\u00f6fnun varma (\u00ed ZJ, \u00fe.e. 10<sup>21<\/sup>J) fr\u00e1 1961 til 2018.<\/p><\/div>\n<p>Hl\u00fdnunin hef\u00f0i svo or\u00f0i\u00f0 enn meiri ef h\u00f6fin hef\u00f0u ekki dregi\u00f0 \u00ed sig um 25-30% af \u00fev\u00ed kold\u00edox\u00ed\u00f0i sem sett hefur veri\u00f0 \u00fat \u00ed andr\u00famslofti\u00f0. \u00deessi \u00fej\u00f3nusta hafanna er \u00fe\u00f3 d\u00fdru ver\u00f0i keypt! <strong>Sj\u00f3rinn er ekki bara a\u00f0 hl\u00fdna, hann er l\u00edka a\u00f0 s\u00farna.<\/strong> \u00deegar sj\u00f3r hl\u00fdnar eykst lagskipting sem aftur getur valdi\u00f0 s\u00farefnisskorti. \u00deessir \u00e1lags\u00fe\u00e6ttir (hl\u00fdnun, s\u00farnun og s\u00farefnisminnkun) hafa samverkandi og v\u00edxlverkandi \u00e1hrif. \u00deegar l\u00edfverur e\u00f0a vistkerfi eru \u00fatsett fyrir einum \u00e1lags\u00fe\u00e6tti (t.d. s\u00farnun) getur \u00feol \u00feeirra gagnvart \u00f6\u00f0rum \u00e1lags\u00fe\u00e1ttum minnka\u00f0. Loftslagsbreytingar, hl\u00fdnun sj\u00e1var og s\u00farnun sj\u00e1var hafa m.a. mikil \u00e1hrif \u00e1 k\u00f3ralrif.<\/p>\n<div id=\"attachment_1295\" style=\"width: 969px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.20-AhrifGHLlosunar.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1295\" class=\"size-full wp-image-1295\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.20-AhrifGHLlosunar.png\" alt=\"\" width=\"959\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.20-AhrifGHLlosunar.png 959w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.20-AhrifGHLlosunar-300x225.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.20-AhrifGHLlosunar-768x577.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 959px) 100vw, 959px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1295\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.17. \u00c1hrif losunar gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda (GHL) og loftslagsbreytinga \u00e1 h\u00f6fin.<\/p><\/div>\n<p>Mynd 3.17. s\u00fdnir \u00e1hrif losunar gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda og loftslagsbreytinga \u00e1 h\u00f6fin. Losun kold\u00edox\u00ed\u00f0s veldur s\u00farnun sj\u00e1var. S\u00farnun sj\u00e1var hefur \u00e1hrif \u00e1 l\u00edfr\u00edki og vistkerfi. Loftslagsbreytingar valda aukinna t\u00ed\u00f0ni \u00f6fgave\u00f0uratbur\u00f0a \u00e1 bor\u00f0 vi\u00f0 storma og st\u00f3ra fellibylji. Loftslagsbreytingar valda einnig hl\u00fdnun, sem annars vegar veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00eds br\u00e1\u00f0nar og hins vegar \u00fev\u00ed a\u00f0 sj\u00f3rinn hl\u00fdnar. Hvort tveggja hefur \u00e1hrif \u00e1 l\u00edfr\u00edki, en einnig \u00e1 seltu, strauma og lagskiptingu sj\u00e1var.<\/p>\n<h5>3.6.1\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 S\u00farnun sj\u00e1var<\/h5>\n<p>Me\u00f0als\u00fdrustig sj\u00e1var s\u00ed\u00f0ustu 20 millj\u00f3n \u00e1r hefur veri\u00f0 nokku\u00f0 st\u00f6\u00f0ugt \u00ed kringum 8,2. S\u00fdrustig sj\u00e1var er \u00fe\u00f3 ekki \u00fea\u00f0 sama alls sta\u00f0ar, heldur er \u00fea\u00f0 breytilegt eftir sta\u00f0setningu enda undir \u00e1hrifum af l\u00edfr\u00edki og \u00fdmsum umhverfis\u00fe\u00e1ttum s.s. hitastigi, seltu og d\u00fdpi. \u00c1hrif l\u00edfr\u00edkis eru nokkur yfir styttri t\u00edma og koma vel fram \u00fear sem \u00e1rst\u00ed\u00f0a g\u00e6tir \u00e1 j\u00f6r\u00f0inni. \u00de\u00e1 h\u00e6kkar pH sj\u00e1var yfir sumarm\u00e1nu\u00f0ina \u00feegar \u00fe\u00f6rungar lj\u00f3still\u00edfa og taka upp kold\u00edox\u00ed\u00f0 \u00far umhverfinu. \u00c1 haustin og yfir vetrarm\u00e1nu\u00f0ina rotnar l\u00edfr\u00e6nt efni og kold\u00edox\u00ed\u00f0 losnar \u00fat \u00ed umhverfi\u00f0 sem lei\u00f0ir aftur til l\u00e6kkunar \u00e1 pH sj\u00e1var. Hitastig sj\u00e1var hefur l\u00edka \u00e1hrif \u00e1 \u00feessa \u00e1rst\u00ed\u00f0asveiflu \u00fear sem leysni kold\u00edox\u00ed\u00f0s er meiri \u00ed k\u00f6ldum sj\u00f3 en hl\u00fdjum. Umhverfism\u00e6lingar vi\u00f0 \u00cdsland s\u00fdna vel \u00feessi \u00e1rst\u00ed\u00f0abundnu \u00e1hrif \u00e1 pH sj\u00e1var en m\u00e6lingarnar s\u00fdna l\u00edka a\u00f0 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1ratugi hefur sj\u00f3rinn vi\u00f0 \u00cdsland s\u00farna\u00f0 hratt mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem m\u00e6list sunnar \u00ed Atlantshafinu.<\/p>\n<div id=\"attachment_2281\" style=\"width: 870px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/phvetursumar.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2281\" class=\"wp-image-2281 size-large\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/phvetursumar-1024x362.png\" alt=\"\" width=\"860\" height=\"304\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/phvetursumar-1024x362.png 1024w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/phvetursumar-300x106.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/phvetursumar-768x272.png 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/phvetursumar.png 1029w\" sizes=\"auto, (max-width: 860px) 100vw, 860px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2281\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.18. N\u00e1tt\u00farlegur breytileiki s\u00fdrustigs hafsins um vetur (vinstra megin) og um sumar (h\u00e6gra megin).<\/p><\/div>\n<p>Losun kold\u00edox\u00ed\u00f0s af mannav\u00f6ldum er farin a\u00f0 breyta \u00fev\u00ed jafnv\u00e6gi sem r\u00edkt hefur \u00ed langan t\u00edma. Fyrir i\u00f0nbyltingu var styrkur kold\u00edox\u00ed\u00f0s (CO<sub>2<\/sub>) \u00ed andr\u00famsloftinu 280 ppm og er n\u00fa kominn upp \u00ed r\u00famlega 400 ppm vegna aukinnar losunar gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda. H\u00f6fin hafa teki\u00f0 upp 25-30% af \u00f6llu \u00fev\u00ed kold\u00edox\u00ed\u00f0i sem vi\u00f0 h\u00f6fum losa\u00f0 \u00ed andr\u00famslofti\u00f0 fr\u00e1 i\u00f0nbyltingu. \u00deegar kold\u00edox\u00ed\u00f0 leysist upp \u00ed sj\u00f3num hli\u00f0rast efnajafnv\u00e6gi \u00ed kolefniskerfi sj\u00e1var \u00e1 tvo vegu:<\/p>\n<ul>\n<li style=\"list-style-type: none;\">\n<ul>\n<li>\u00cd fyrsta lagi eykst styrkur vetnisj\u00f3na (H<sup>+<\/sup>) og s\u00fdrustig (pH-gildi) sj\u00e1var l\u00e6kkar \u2013 sj\u00f3rinn s\u00farnar. S\u00fdrustig sj\u00e1var hefur falli\u00f0 um 0,1 stig fr\u00e1 i\u00f0nbyltingu vegna uppt\u00f6ku \u00e1 CO<sub>2<\/sub>. \u00dear sem pH-skalinn er\u00a0<span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"A\u00f0 vera l\u00f3garytm\u00edskur \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 munur \u00e1 tveimur einingum er \u00ed raun t\u00edfaldur.\">l\u00f3garytm\u00edskur<\/span> samsvarar \u00feetta um 30% aukningu \u00e1 H<sup>+<\/sup>-j\u00f3na.<\/li>\n<li>\u00cd \u00f6\u00f0ru lagi dregur \u00far magni karb\u00f3natj\u00f3na (CO<sub>3<\/sub><sup>2-<\/sup>) en \u00fe\u00e6r eru mikilv\u00e6gt byggingarefni \u00ed skeljar kalkmyndandi l\u00edfvera.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_2441\" style=\"width: 1510px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.19-StyrkurCO2.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2441\" class=\"wp-image-2441 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.19-StyrkurCO2.png\" alt=\"\" width=\"1500\" height=\"467\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.19-StyrkurCO2.png 1500w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.19-StyrkurCO2-300x93.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.19-StyrkurCO2-768x239.png 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.19-StyrkurCO2-1024x319.png 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1500px) 100vw, 1500px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2441\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.19. Vinstra megin: Aukinn styrkur kold\u00edox\u00ed\u00f0s \u00ed lofthj\u00fapnum fr\u00e1 1958 til 2012. H\u00e6gra megin: Aukinn styrkur kold\u00edox\u00ed\u00f0s \u00ed sj\u00f3num og samsvarandi l\u00e6kkun pH-gildisins fr\u00e1 1990 til 2012.<\/p><\/div>\n<p>Vi\u00f0 skulum n\u00fa rifja upp kolefniskerfi sj\u00e1var og sko\u00f0a \u00e1hrif aukinnar uppt\u00f6ku \u00e1 kold\u00edox\u00ed\u00f0i. Eins og fram hefur komi\u00f0 gerir kolefniskerfi\u00f0 \u00fea\u00f0 a\u00f0 verkum a\u00f0 sj\u00f3rinn hefur \u201ebuffer-eiginleika\u201c, sem \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 meiri breytingar \u00fearf en ella til a\u00f0 eiginleikar sj\u00e1varins breytist. \u00deessi buffereiginleiki sj\u00e1var er mj\u00f6g mikilv\u00e6gur fyrir \u00fdmsar l\u00edfverur sem eru n\u00e6mar fyrir jafnvel sm\u00e1v\u00e6gilegum breytingum \u00e1 s\u00fdrustigi. Aukinn styrkur kold\u00edox\u00ed\u00f0s af mannav\u00f6ldum er \u00fer\u00e1tt fyrir buffer-eiginleikana farinn a\u00f0 hafa \u00e1hrif \u00e1 \u00fea\u00f0 jafnv\u00e6gi sem veri\u00f0 hefur til sta\u00f0ar \u00ed kolefniskerfinu \u00ed mj\u00f6g langan t\u00edma. Allar lofttegundir andr\u00famsloftsins leysast upp \u00ed sj\u00f3. Uppleysanleikinn er h\u00e1\u00f0ur hitastigi og seltu. Lofttegundir leysast best upp \u00ed k\u00f6ldum og l\u00edti\u00f0 s\u00f6ltum sj\u00f3. \u00deegar kold\u00edox\u00ed\u00f0 (CO<sub>2<\/sub>) leysist upp \u00ed sj\u00f3num hvarfast \u00fea\u00f0 vi\u00f0 vatn og myndar kols\u00fdru (H<sub>2<\/sub>CO<sub>3<\/sub>):<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">CO<sub>2<\/sub>(g) \u2194 CO<sub>2<\/sub>(aq) (uppleysing)<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">CO<sub>2<\/sub>(aq) + H<sub>2<\/sub>O \u2194 H<sub>2<\/sub>CO<sub>3\u00a0<\/sub>(myndun kols\u00fdru)<\/p>\n<p>Kols\u00fdran brotnar mj\u00f6g hratt ni\u00f0ur \u00ed vetnisj\u00f3nir (H<sup>+<\/sup>) og b\u00edkarb\u00f3nat (HCO<sub>3<\/sub><sup>&#8211;<\/sup>).<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">H<sub>2<\/sub>CO<sub>3<\/sub> \u2194 HCO<sub>3<\/sub><sup>&#8211;<\/sup> + H<sup>+<\/sup><\/p>\n<p>B\u00edkarb\u00f3nat getur brotna\u00f0 frekar ni\u00f0ur \u00ed karb\u00f3nat (CO<sub>3<\/sub><sup>2-<\/sup>) og vetnisj\u00f3n (H<sup>+<\/sup>).<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">HCO<sub>3<\/sub><sup>&#8211;<\/sup> \u2194 CO<sub>3<\/sub><sup>2-<\/sup> + H<sup>+<\/sup><\/p>\n<p>Karb\u00f3nat gengur \u00ed samband vi\u00f0 kals\u00edum (Ca<sup>2+<\/sup>) og myndar kalk, kals\u00edumkarb\u00f3nat (CaCO<sub>3<\/sub>).<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">Ca<sup>2+<\/sup> + CO<sub>3<\/sub><sup>2-<\/sup> \u2194 CaCO<sub>3<\/sub><\/p>\n<p>Efnahv\u00f6rfin geta gengi\u00f0 \u00ed b\u00e1\u00f0ar \u00e1ttir \u2013 \u00feess vegna eru \u00f6rvarnar (\u2194) \u00ed b\u00e1\u00f0ar \u00e1ttir. \u00deau eru drifin \u00e1fram af breytingum \u00ed styrk kold\u00edox\u00ed\u00f0s \u00ed sj\u00f3num, en einnig hafa hitastig og selta \u00e1hrif. H\u00e6gt er a\u00f0 lesa \u00e1 svok\u00f6llu\u00f0u Bjerrum-grafi \u00ed hva\u00f0a \u00e1tt ofangreind efnahv\u00f6rf ganga. Eins og sj\u00e1 m\u00e1 \u00e1 mynd 3.20 eykst styrkur b\u00edkarb\u00f3nats \u00feegar sj\u00f3rinn s\u00farnar (\u00feegar fari\u00f0 er fr\u00e1 brotnu gr\u00e6nu l\u00ednunni \u00fear sem pH er 8,2 a\u00f0 brotnu bleiku l\u00ednunni \u00fear sem pH er 7,8) en styrkur karb\u00f3nats minnkar a\u00f0 sama skapi. \u00deetta \u00fe\u00fd\u00f0ir a\u00f0 \u00feegar sj\u00f3rinn tekur upp auki\u00f0 kold\u00edox\u00ed\u00f0 eykst hlutfallslegur styrkur b\u00edkarb\u00f3nats (HCO<sub>3<\/sub><sup>&#8211;<\/sup>) og H<sup>+<\/sup>-j\u00f3na &#8211; og \u00fear me\u00f0 l\u00e6kkar pH &#8211; en styrkur karb\u00f3nats (CO<sub>3<\/sub><sup>2-<\/sup>) l\u00e6kkar. \u00de\u00e1 ver\u00f0ur minna karb\u00f3nat til sta\u00f0ar en \u00e1\u00f0ur til a\u00f0 mynda kalk (CaCO<sub>3<\/sub>).<\/p>\n<div id=\"attachment_2175\" style=\"width: 1300px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.22-Concentrations.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2175\" class=\"wp-image-2175 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.22-Concentrations.png\" alt=\"\" width=\"1290\" height=\"531\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.22-Concentrations.png 1290w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.22-Concentrations-300x123.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.22-Concentrations-768x316.png 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.22-Concentrations-1024x422.png 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1290px) 100vw, 1290px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2175\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.20. Bjerrum-graf sem s\u00fdnir hlutfallslega skiptingu \u00e1 milli kold\u00edox\u00ed\u00f0s, b\u00edkarb\u00f3nats og karb\u00f3nats sem fall af s\u00fdrustigi. Brotna gr\u00e6na l\u00ednan s\u00fdnir s\u00fdrustig sj\u00e1var fyrir i\u00f0nbyltingu (8,2), gr\u00e1a l\u00ednan s\u00fdrustig dagsins \u00ed dag (8,1) og bleika l\u00ednan framt\u00ed\u00f0arsp\u00e1 (7,8). \u00deegar fari\u00f0 er fr\u00e1 gr\u00e6nu\/gr\u00e1u l\u00ednunni og a\u00f0 \u00feeirri bleiku (til vinstri \u00e1 x-\u00e1snum, s\u00fdrustigi\u00f0 l\u00e6kkar) eykst hlutfallslegur styrkur b\u00edkarb\u00f3nats l\u00edtillega en styrkur karb\u00f3nats l\u00e6kkar nokku\u00f0 skarpt.<\/p><\/div>\n<p>Mynd 3.21 s\u00fdnir \u00e1 einfalda\u00f0an h\u00e1tt breytingar \u00ed kolefniskerfi sj\u00e1var vi\u00f0 aukna uppt\u00f6ku kold\u00edox\u00ed\u00f0s, \u00fe.e. hvernig styrkur H<sup>+<\/sup>\u00a0eykst, styrkur HCO<sub>3<\/sub><sup>&#8211;<\/sup>\u00a0eykst og styrkur CO<sub>3<\/sub><sup>2-<\/sup> minnkar.<\/p>\n<div id=\"attachment_2201\" style=\"width: 1510px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/co2sjor.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2201\" class=\"wp-image-2201 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/co2sjor.jpg\" alt=\"\" width=\"1500\" height=\"985\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/co2sjor.jpg 1500w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/co2sjor-300x197.jpg 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/co2sjor-768x504.jpg 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/co2sjor-1024x672.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1500px) 100vw, 1500px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2201\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.21. Breytingar \u00ed kolefniskerfi sj\u00e1var vi\u00f0 aukna uppt\u00f6ku kold\u00edox\u00ed\u00f0s. Styrkur vetnis- og b\u00edkarb\u00f3natj\u00f3na eykst en styrkur karb\u00f3nats minnkar.<\/p><\/div>\n<p>S\u00fdrustig sj\u00e1var (pH) hefur veri\u00f0 nokku\u00f0 st\u00f6\u00f0ugt \u00ed yfir 20 millj\u00f3n \u00e1r og hafa ber \u00ed huga a\u00f0 n\u00falifandi sj\u00e1varl\u00edfverur \u00fer\u00f3u\u00f0ust \u00e1 \u00feessu t\u00edmabili st\u00f6\u00f0ugleika. Sj\u00f3rinn s\u00farnar n\u00fa hratt mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem \u00e1\u00f0ur hefur \u00feekkst og \u00fev\u00ed gefst l\u00edtill t\u00edmi til a\u00f0l\u00f6gunar fyrir l\u00edfr\u00edki\u00f0. \u00d3v\u00edst er hvort n\u00e6gur breytileiki e\u00f0a sveigjanleiki s\u00e9 \u00ed erf\u00f0amengi l\u00edfveranna til \u00feess a\u00f0 a\u00f0lagast \u00feeim breytingum sem b\u00faast m\u00e1 vi\u00f0 \u00e1 n\u00e6stu \u00e1rum og \u00e1ratugum vegna s\u00farnunar og annarra umhverfisbreytinga. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00fe\u00e6r l\u00edfverur sem hafa stuttan l\u00edft\u00edma, \u00fe.e. kynsl\u00f3\u00f0ir endurn\u00fdjast hratt, s\u00e9u l\u00edklegri til a\u00f0 geta a\u00f0lagast en l\u00edfverur sem lifa lengi.<\/p>\n<p>Ef ekkert ver\u00f0ur gert til a\u00f0 draga \u00far losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda mun sj\u00f3rinn s\u00farna um 0,4 pH-stig (SSP5-8.5) til vi\u00f0b\u00f3tar fyrir lok \u00feessarar aldar og ver\u00f0a r\u00e9tt undir 7,7. N\u00e1i \u00fej\u00f3\u00f0ir heims a\u00f0 draga verulega \u00far losun mun sj\u00f3rinn a\u00f0 l\u00edkindum s\u00farna um 0,1 pH-stig (SSP1-2.6) til 2100. S\u00fdrustig sj\u00e1var hefur breyst mismiki\u00f0 \u00e1 mismunandi hafssv\u00e6\u00f0um og hefur s\u00farnunin or\u00f0i\u00f0 einna mest \u00e1 hafsv\u00e6\u00f0inu vi\u00f0 \u00cdsland. Eins og sj\u00e1 m\u00e1 \u00e1 mynd 3.22 mun \u00e1framhaldandi s\u00farnun ver\u00f0a mest \u00e1 hafsv\u00e6\u00f0inu fyrir nor\u00f0an \u00cdsland.<\/p>\n<div id=\"attachment_3801\" style=\"width: 1176px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.22u23.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3801\" class=\"wp-image-3801 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.22u23.png\" alt=\"\" width=\"1166\" height=\"411\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.22u23.png 1166w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.22u23-300x106.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.22u23-1024x361.png 1024w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.22u23-768x271.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1166px) 100vw, 1166px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3801\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.22. Vinstra megin: S\u00fdrustig sj\u00e1var vi\u00f0 yfirbor\u00f0 \u00e1 heimsv\u00edsu fr\u00e1 1950 til 2015 og sp\u00e1 um s\u00fdrustig til 2100 mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 mismunandi losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda. H\u00e6gra megin: Breyting \u00e1 s\u00fdrustigi sj\u00e1var til 2080-2100 \u00e1 mismunandi hafsv\u00e6\u00f0um mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 mismunandi \u00fer\u00f3un \u00ed losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda. \u00cd \u00f6llum svi\u00f0smyndum ver\u00f0ur s\u00farnunin einna mest \u00e1 hafsv\u00e6\u00f0inu vi\u00f0 \u00cdsland.<\/p><\/div>\n<h5>3.6.2 \u00c1hrif s\u00farnunar \u00e1 l\u00edfr\u00edki<\/h5>\n<p>S\u00farnun sj\u00e1var hefur tvenns konar \u00e1hrif \u00e1 l\u00edfr\u00edki. Annars vegar er um a\u00f0 r\u00e6\u00f0a bein \u00e1hrif af h\u00e6rri styrk H<sup>+<\/sup>-j\u00f3na og hins vegar \u00e1hrif \u00e1 kalkmyndandi l\u00edfverur vegna l\u00e6kkandi styrks karb\u00f3natj\u00f3na. Hvort tveggja hefur \u00e1hrif upp f\u00e6\u00f0uke\u00f0juna. S\u00farnun sj\u00e1var getur haft \u00e1hrif \u00e1 \u00fdmis l\u00edfe\u00f0lisfr\u00e6\u00f0ileg ferli \u00ed l\u00edfverum en d\u00fdr og \u00fe\u00f6rungar sem mynda kalk eru \u00ed mestri h\u00e6ttu vegna \u00feess hve kalkmettunarstig sj\u00e1var er n\u00e1tengt s\u00fdrustiginu. Kalkmyndandi pl\u00f6ntur og d\u00fdr eru mikilv\u00e6gur \u00fe\u00e1ttur \u00ed vistkerfum hafsins og skemmdir \u00e1 \u00feeim e\u00f0a ey\u00f0ilegging \u00feeirra mun hafa mikil \u00e1hrif \u00e1 vistkerfi\u00f0 \u00ed heild. Lengi vel voru \u00e1hrif s\u00farnunar l\u00edti\u00f0 ranns\u00f6ku\u00f0, en ranns\u00f3knum hefur fj\u00f6lga\u00f0 miki\u00f0 \u00e1 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1rum og v\u00edsbendingar hrannast upp um v\u00ed\u00f0t\u00e6kar og alvarlegar aflei\u00f0ingar ef ekki ver\u00f0ur dregi\u00f0 verulega \u00far losun kold\u00edox\u00ed\u00f0s. D\u00e6mi eru um a\u00f0 \u00f6rstutt t\u00edmabil \u00ed l\u00edfshlaupi l\u00edfveru, \u00fear sem h\u00fan er s\u00e9rstaklega vi\u00f0kv\u00e6m fyrir s\u00farnun, r\u00e1\u00f0i \u00fev\u00ed hvort l\u00edfveran n\u00e6r a\u00f0 dafna e\u00f0a ekki. Enn vita menn \u00fe\u00f3 tilt\u00f6lulega l\u00edti\u00f0 um getu vistkerfisins til a\u00f0 takast \u00e1 vi\u00f0 breytingar og a\u00f0lagast \u00feeim. \u00cd fors\u00f6gunni hafa hlutfallslega fleiri kalkmyndandi l\u00edfverur d\u00e1i\u00f0 \u00fat \u00feegar hafi\u00f0 hefur s\u00farna\u00f0. Minni kalkmettun hefur \u00e1hrif \u00e1 k\u00f3ralrif sem eru uppeldisst\u00f6\u00f0var um fj\u00f3r\u00f0ungs alls sj\u00e1varl\u00edfs.<\/p>\n<h6><em><strong><span class=\"arrow-pg\"><\/span><\/strong><\/em><em><strong>Bein \u00e1hrif h\u00e6kkandi styrks vetnisj\u00f3na (l\u00e6gra s\u00fdrustig (pH))<\/strong><\/em><\/h6>\n<p>L\u00e6gra s\u00fdrustig hefur \u00fdmis \u00e1hrif \u00e1 l\u00edfr\u00edki\u00f0 \u00ed sj\u00f3num. Ranns\u00f3knir benda til \u00feess a\u00f0 heilastarfsemi og lyktarskyn fiska geti truflast ef s\u00fdrustig sj\u00e1var er of l\u00e1gt. Langflest sj\u00e1vard\u00fdr eru vi\u00f0kv\u00e6must \u00e1 lirfustigi. N\u00fdlegar ranns\u00f3knir s\u00fdndu fram \u00e1 vefjaskemmdir \u00ed \u00feorsklirfum \u00ed s\u00farari sj\u00f3. Sl\u00edkar vefjaskemmdir myndu lei\u00f0a til \u00feess a\u00f0 aff\u00f6ll \u00feorsklirfa \u00e1 fyrstu d\u00f6gum eftir klak myndu aukast, n\u00fdli\u00f0un minnka og l\u00edkur \u00e1 l\u00e9legum \u00e1rg\u00f6ngum aukast.\u00a0Mikil \u00f3vissa er \u00fe\u00f3 til sta\u00f0ar um a\u00f0l\u00f6gunarh\u00e6fni tegundarinnar.<\/p>\n<div id=\"attachment_2177\" style=\"width: 1510px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.26-Fiskar.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2177\" class=\"wp-image-2177 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.26-Fiskar.jpg\" alt=\"\" width=\"1500\" height=\"491\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.26-Fiskar.jpg 1500w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.26-Fiskar-300x98.jpg 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.26-Fiskar-768x251.jpg 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.26-Fiskar-1024x335.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1500px) 100vw, 1500px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2177\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.23. S\u00farnun hefur \u00e1hrif \u00e1 heila fiska.<\/p><\/div>\n<p>Kalkmyndandi l\u00edfverur \u00feurfa meiri orku til a\u00f0 byggja skeljar s\u00ednar \u00ed s\u00farara umhverfi. \u00de\u00e6r hafa \u00fe\u00e1 minni orku til annarra athafna eins og a\u00f0 vaxa, fj\u00f6lga s\u00e9r og breg\u00f0ast vi\u00f0 \u00e1lagi. \u00deannig skekkist samkeppnissta\u00f0a l\u00edfveranna. \u00de\u00e6r geta hugsanlega lifa\u00f0 \u00e1fram \u00fer\u00e1tt fyrir s\u00farnun en ver\u00f0a e.t.v. undir \u00ed samkeppni vi\u00f0 tegundir sem \u00feola s\u00farnun betur, t.d. marglyttur.<\/p>\n<h6><em><strong><span class=\"arrow-pg\"><\/span><\/strong><\/em><em><strong>\u00c1hrif l\u00e6kka\u00f0s styrks karb\u00f3nats<\/strong><\/em><\/h6>\n<p>Kalkmyndandi l\u00edfverur eru l\u00edfverur sem mynda sto\u00f0vef e\u00f0a skeljar \u00far kalki (kals\u00edumkarb\u00f3nati, CaCO<sub>3<\/sub>). Kalkmyndandi l\u00edfverur eru mikilv\u00e6gar \u00ed flestum f\u00e6\u00f0uke\u00f0jum, auk \u00feess sem \u00fe\u00e6r byggja upp b\u00fasv\u00e6\u00f0i fyrir fj\u00f6lda annarra l\u00edfvera (t.d. k\u00f3ralrif). L\u00edfverur mynda \u00ferj\u00e1r mismunandi tegundir af kalki: kals\u00edt (t.d. krabbad\u00fdr og kalksvif\u00fe\u00f6rungar), magnes\u00edumkals\u00edt (t.d. rau\u00f0\u00fe\u00f6rungar og skr\u00e1pd\u00fdr) e\u00f0a arag\u00f3n\u00edt (t.d. k\u00f3rallar og lind\u00fdr).<\/p>\n<div id=\"attachment_1349\" style=\"width: 976px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/03.5-M3.29-Kalkthorungar-1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1349\" class=\"wp-image-1349 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/03.5-M3.29-Kalkthorungar-1.png\" alt=\"\" width=\"966\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/03.5-M3.29-Kalkthorungar-1.png 966w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/03.5-M3.29-Kalkthorungar-1-300x93.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/03.5-M3.29-Kalkthorungar-1-768x239.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 966px) 100vw, 966px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1349\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.24. V\u00e6ngjasnigillinn myndar arag\u00f3n\u00edt-skel (til vinstri). Kalksvif\u00fe\u00f6rungurinn Emiliania Huxleyi myndar kals\u00edt-skel (\u00ed mi\u00f0i\u00f0) og krossfiskurinn myndar magnes\u00edumkals\u00edt-skel (til h\u00e6gri). \u00c1 myndunum fj\u00f3rum lengst til vinstri m\u00e1 sj\u00e1 \u00e1hrif s\u00farnunar \u00e1 v\u00e6ngjasnigil en skelin afmyndast meira eftir \u00fev\u00ed sem s\u00farnun eykst.<\/p><\/div>\n<p>Kals\u00edt og arag\u00f3n\u00edt hafa s\u00f6mu efnaform\u00faluna (CaCO<sub>3<\/sub>) en mismunandi kristallabyggingu og \u00fev\u00ed mismunandi leysni. Arag\u00f3n\u00edt er har\u00f0ara en kals\u00edt en \u00e1 sama t\u00edma uppleysanlegra \u00ed vatni. Magnes\u00edumkals\u00edt er blanda af magnes\u00edumkarb\u00f3nati og kals\u00edumkarb\u00f3nati. Leysni magnes\u00edumkals\u00edts er svipu\u00f0 og leysni arag\u00f3n\u00edts, \u00fe.e. meiri en leysni kals\u00edts. \u00deegar s\u00fdrustig sj\u00e1var l\u00e6kkar ver\u00f0ur sj\u00f3rinn undirmetta\u00f0ur m.t.t. arag\u00f3n\u00edts og magnes\u00edumkals\u00edts nokkru \u00e1\u00f0ur en hann ver\u00f0ur undirmetta\u00f0ur m.t.t. kals\u00edts.<\/p>\n<p>Leysni kals\u00edumkarb\u00f3nats er h\u00e1\u00f0 styrk kals\u00edumj\u00f3na (Ca<sup>2+<\/sup>) og styrk karb\u00f3natj\u00f3na (CO<sub>3<\/sub><sup>2-<\/sup>) \u00ed sj\u00f3num. N\u00e6gt frambo\u00f0 er af kals\u00edum \u00ed sj\u00f3num en \u00feegar sj\u00f3rinn s\u00farnar minnkar styrkur karb\u00f3nats. Kalkmettunarstig (\u03a9) er nota\u00f0 til a\u00f0 l\u00fdsa \u00e1standi sj\u00e1var me\u00f0 tilliti til hvort kalkmyndun e\u00f0a uppleysing kalks \u00e1 s\u00e9r sta\u00f0.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/kafli3.6-omegaformula.png\" \/><\/p>\n<p>Ksp er stu\u00f0ull fyrir\u00a0<span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Leysnimargfeldi l\u00fdsir jafnv\u00e6gi milli fastra efna og samsvarandi j\u00f3na \u00ed lausn. Gildi\u00f0 segir til um a\u00f0 hve miklu leyti efnasamband (til d\u00e6mis CaCO&lt;sub&gt;3&lt;\/sub&gt;) leysist upp \u00ed vatni e\u00f0a sj\u00f3. \u00dev\u00ed h\u00e6rra sem leysnimargfeldi\u00f0 er \u00fev\u00ed leysanlegra er efnasambandi\u00f0 \u00ed vatni e\u00f0a sj\u00f3.\">leysnimargfeldi<\/span> og er breytilegur fyrir mismunandi kalktegundir, sj\u00e1varhita og \u00fer\u00fdsting. Sj\u00e1 m\u00e1 af ofangreindri form\u00falu a\u00f0 \u00feegar styrkur karb\u00f3nats minnkar \u2013 eins og gerist \u00feegar sj\u00f3rinn s\u00farnar \u2013 \u00fe\u00e1 l\u00e6kkar kalkmettunarstigi\u00f0.<\/p>\n<p>Kalkmyndandi l\u00edfverur eiga au\u00f0velt me\u00f0 a\u00f0 mynda og vi\u00f0halda kalkskeljum \u00feegar kalk er yfirmetta\u00f0 \u00ed umhverfi \u00feeirra\u00a0(\u03a9<sub>CaCO<sub>3<\/sub><\/sub> &gt; 1). Yfirmettun er r\u00edkjandi \u00e1stand \u00e1 st\u00e6rstum hluta yfirbor\u00f0s heimshafanna. Ef kalkmettun sj\u00e1varins er of l\u00edtil ver\u00f0ur kalkmyndunarferli\u00f0 erfi\u00f0ara en breytilegt er \u00e1 milli tegunda vi\u00f0 hva\u00f0a mettunarstig kalkframlei\u00f0slan fer a\u00f0 minnka. \u00cd sj\u00f3 sem er undirmetta\u00f0ur af kalki (\u03a9<sub>CaCO<sub>3<\/sub><\/sub> &lt; 1) byrjar kalk alla jafna a\u00f0 leysast upp.<\/p>\n<p>Kalkleysni vex vi\u00f0 l\u00e1gan hita, auki\u00f0 d\u00fdpi og h\u00e1an styrk kold\u00edox\u00ed\u00f0s. Kalkmettun er \u00fev\u00ed breytileg eftir sta\u00f0setningu \u00ed heimsh\u00f6funum. Me\u00f0 h\u00e6kkandi styrks kold\u00edox\u00ed\u00f0s \u00ed andr\u00famslofti og me\u00f0fylgjandi l\u00e6kkun \u00e1 s\u00fdrustigi mun kalkmettun breytast, eins og sj\u00e1 m\u00e1 \u00ed myndbandi 3.6.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube-nocookie.com\/embed\/mQFheMPT3tQ?si=bYRls8wPoFuv27gF\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><br \/>\nMyndband 3.6. Sp\u00e1 til 2100 um breytingu \u00e1 kalkmettunarstigi arag\u00f3n\u00edts mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 \u00f3hefta losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda (SSP5-8.5).<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Me\u00f0 l\u00e6kkandi s\u00fdrustigi sj\u00e1var mun uppleysing kalks eiga s\u00e9r sta\u00f0 \u00e1 minna d\u00fdpi en \u00e1\u00f0ur og \u00fear me\u00f0 minnkar d\u00fdptarbili\u00f0 \u00fear sem kalkmettunarstig er h\u00e6filegt til a\u00f0 vera hentugt b\u00fasv\u00e6\u00f0i fyrir kalkmyndandi l\u00edfverur.<\/p>\n<h5>3.6.3 Sta\u00f0an vi\u00f0 \u00cdsland<\/h5>\n<p>\u00cd \u00cdslandshafi nor\u00f0an vi\u00f0 landi\u00f0, fellur s\u00fdrustig hra\u00f0ar en v\u00ed\u00f0ast annars sta\u00f0ar \u00ed heimsh\u00f6funum, e\u00f0a um 0,0024 pH-stig \u00e1 \u00e1ri, sem er 50% hra\u00f0ari l\u00e6kkun en sunnar \u00ed Atlantshafi. Orsakir \u00feessa tengjast me\u00f0al annars straumakerfi Nor\u00f0ur-Atlantshafsins. Almennt eru hafsv\u00e6\u00f0i \u00e1 nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0um talin vi\u00f0kv\u00e6m fyrir s\u00farnun, enda getur kaldur sj\u00f3r teki\u00f0 \u00ed sig meira CO<sub>2<\/sub> en hl\u00fdr sj\u00f3r. \u00a0S\u00farnunin er mest \u00ed yfirbor\u00f0sl\u00f6gum en n\u00e6r l\u00edka ni\u00f0ur \u00e1 meira d\u00fdpi. S\u00fdrustig vi\u00f0 yfirbor\u00f0 l\u00e6kkar um \u00fea\u00f0 bil fj\u00f3rfalt hra\u00f0ar en fyrir ne\u00f0an 1500 m d\u00fdpi. \u00c1 landgrunninu eru breytingar mj\u00f6g hra\u00f0ar og \u00fev\u00ed vakna spurningar um \u00fea\u00f0 hven\u00e6r \u00fe\u00e6r muni hafa \u00e1hrif \u00e1 afkomu botnl\u00e6gra kalkmyndandi l\u00edfvera.<\/p>\n<p>Kalkmettunarstigi\u00f0 \u00ed sj\u00f3 h\u00e9r vi\u00f0 land er l\u00e1gt af n\u00e1tt\u00farulegum \u00e1st\u00e6\u00f0um, einkum vegna l\u00e1gs sj\u00e1varhita h\u00e9r nor\u00f0arlega \u00ed Atlantshafi. \u00dev\u00ed geta aflei\u00f0ingar s\u00farnunar or\u00f0i\u00f0 alvarlegar. Kalkmettunarstigi\u00f0 er n\u00fa um 1,45 \u00ed yfirbor\u00f0ssj\u00f3 \u00e1 veturna en \u00fea\u00f0 l\u00e6kkar me\u00f0 d\u00fdpi og \u00e1 um 1700 m d\u00fdpi er sj\u00f3rinn vi\u00f0 mettunarm\u00f6rk (\u2126ar=1). Vegna vaxandi styrks kold\u00edox\u00ed\u00f0s mjakast kalkmettunarm\u00f6rkin jafnt og \u00fe\u00e9tt upp \u00e1 vi\u00f0 og \u00feannig brei\u00f0ist undirmetta\u00f0ur sj\u00f3r yfir s\u00edfellt st\u00e6rri hluta hafsbotnsins \u00ed \u00cdslandshafi. <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\" S\u00e1 sta\u00f0ur \u00e1 sj\u00e1vard\u00fdpi \u00fear sem mettunarstig arag\u00f3n\u00edts er 1.\">Mettunarfl\u00f6tur arag\u00f3n\u00edts <\/span> (\u00fear sem \u2126 er 1) h\u00e6kkar um 4 m \u00e1 \u00e1ri \u00ed \u00cdslandshafi og \u00fear me\u00f0 ver\u00f0a 800 km<sup>2<\/sup> af sj\u00e1varbotni undirmetta\u00f0ir m.t.t. arag\u00f3n\u00edts \u00e1 \u00e1ri hverju. \u00dea\u00f0 er \u00fev\u00ed lj\u00f3st a\u00f0 \u00fea\u00f0 \u00ferengir a\u00f0 hentugum b\u00fasv\u00e6\u00f0um fyrir kalkmyndandi l\u00edfverur.<\/p>\n<div id=\"attachment_2407\" style=\"width: 1146px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/kalkmettun.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2407\" class=\"wp-image-2407 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/kalkmettun.png\" alt=\"\" width=\"1136\" height=\"342\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/kalkmettun.png 1136w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/kalkmettun-300x90.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/kalkmettun-768x231.png 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/kalkmettun-1024x308.png 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1136px) 100vw, 1136px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2407\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.25. Breytingar \u00e1 s\u00fdrustigi og mettunarstigi arag\u00f3n\u00edts \u00ed \u00cdslandshafi fr\u00e1 1994 til 2008.<\/p><\/div>\n<h5>3.6.4 Hl\u00fdnun sj\u00e1var<\/h5>\n<p>Eins og fram kom h\u00e9r a\u00f0 ofan hafa h\u00f6fin dregi\u00f0 \u00ed sig meira en 90% af \u00feeim varma sem b\u00e6st hefur vi\u00f0 vegna aukinna gr\u00f3\u00f0urh\u00fasa\u00e1hrifa fr\u00e1 1970. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 hl\u00fdna h\u00f6fin og er hl\u00fdnun sj\u00e1var n\u00fa \u00f6rari en \u00e1\u00f0ur. Hl\u00fdnunin hefur margv\u00edsleg \u00e1hrif og lei\u00f0ir m.a. til varma\u00feenslu sj\u00e1var, meiri br\u00e1\u00f0nunar \u00edss, aukinnar lagskiptingar og l\u00e6gri s\u00farefnisstyrks, svo og til fj\u00f6lgunar sj\u00fakd\u00f3msvaldandi bakter\u00eda og veira, breytinga \u00ed seltu og breytinga \u00e1 sj\u00e1varstraumum. Allt hefur \u00feetta \u00e1hrif \u00e1 l\u00edfr\u00edki\u00f0. K\u00f3ralrifin, sem eru b\u00fasv\u00e6\u00f0i fyrir um fj\u00f3r\u00f0ung allra sj\u00e1vartegunda, ver\u00f0a fyrir <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Bleiking k\u00f3ralla orsakast af streitu\u00e1standi og getur valdi\u00f0 dau\u00f0a \u00feeirra.\">bleikingu<\/span> \u00feegar hitastig sj\u00e1var h\u00e6kkar, \u00fear sem \u00fe\u00f6rungarnir sem eru \u00ed saml\u00edfi me\u00f0 k\u00f3ralrifinu losna fr\u00e1 k\u00f3r\u00f6llunum. K\u00f3ralrifi\u00f0 missir \u00fe\u00e1 s\u00edna einkennandi litad\u00fdr\u00f0, hv\u00edtnar og deyr \u00e1 endanum. \u00deegar hefur or\u00f0i\u00f0 vart vi\u00f0 \u00fatbreiddan dau\u00f0a \u00ed K\u00f3ralrifinu mikla \u00fati fyrir str\u00f6ndum \u00c1stral\u00edu sem og \u00e1 fleiri st\u00f6\u00f0um \u00ed heiminum.<\/p>\n<div id=\"attachment_1779\" style=\"width: 1210px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.30-Isbirnir.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1779\" class=\"wp-image-1779 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.30-Isbirnir.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"442\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.30-Isbirnir.jpg 1200w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.30-Isbirnir-300x111.jpg 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.30-Isbirnir-768x283.jpg 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.30-Isbirnir-1024x377.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1779\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.26. Loftslagsbreytingar \u00e1 nor\u00f0ursl\u00f3\u00f0um hafa mikil \u00e1hrif \u00e1 \u00edsbirnur.<\/p><\/div>\n<h6><em><strong><span class=\"arrow-pg\"><\/span><\/strong><\/em><em><strong>Lagskipting<\/strong><\/em><\/h6>\n<p>Br\u00e1\u00f0nun j\u00f6kla og \u00edss veldur auknu ferskvatnsstreymi \u00ed h\u00f6fin og auknum mun \u00ed e\u00f0lis\u00feyngd sj\u00e1varlaga. \u00dea\u00f0 sama \u00e1 s\u00e9r sta\u00f0 \u00feegar yfirbor\u00f0 sj\u00e1var hl\u00fdnar. \u00de\u00e1 ver\u00f0ur til hl\u00fdrra og l\u00e9ttara yfirbor\u00f0slag. \u00deetta eykur l\u00f3\u00f0r\u00e9tta lagskiptingu \u00fev\u00ed a\u00f0 yfirbor\u00f0ssj\u00f3rinn h\u00e6ttir a\u00f0 s\u00f6kkva eins og hann ger\u00f0i \u00e1 me\u00f0an hann var saltari og kaldari. \u00deessi aukna lagskipting hefur \u00fea\u00f0 \u00ed f\u00f6r me\u00f0 s\u00e9r a\u00f0 minni l\u00f3\u00f0r\u00e9tt bl\u00f6ndun \u00e1 s\u00e9r sta\u00f0 \u00e1 milli yfirbor\u00f0slaganna \u00fear sem pl\u00f6ntusvifi\u00f0 b\u00fdr og d\u00fdpri sj\u00e1varlaga sem geyma n\u00e6ringarefni sem pl\u00f6ntusvifi\u00f0 \u00fearfnast til vaxtar (sj\u00e1 kafla <a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/2017\/09\/17\/1-um-sjoinn\/\">1.1<\/a> og <a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/2017\/09\/17\/1-6-lifriki-sjavar-faedukedja\/\">1.6<\/a>). Hl\u00fdnun gagnast pl\u00f6ntusvifi \u00e1 nor\u00f0l\u00e6gum sl\u00f3\u00f0um \u00fear sem vaxtart\u00edmabili\u00f0 lengist me\u00f0 h\u00e6rra hitastigi en hins vegar er sl\u00e6mt fyrir pl\u00f6ntusvifi\u00f0 n\u00e6r mi\u00f0baug a\u00f0 n\u00e6ringarefnaframbo\u00f0i\u00f0 minnkar. Anna\u00f0 sem fylgir aukinni lagskiptingu er a\u00f0 s\u00farefni berst s\u00ed\u00f0ur \u00far yfirbor\u00f0slaginu \u00ed d\u00fdpri sj\u00e1varl\u00f6g. S\u00farefnisstyrkur ver\u00f0ur \u00fe\u00e1 minni eftir \u00fev\u00ed sem ne\u00f0ar dregur og svok\u00f6llu\u00f0 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Hafsv\u00e6\u00f0i me\u00f0 l\u00e1gum s\u00farefnisstyrk. L\u00e1gur s\u00farefnisstyrkur veldur dau\u00f0a e\u00f0a flutningi \u00feeirra tegunda sem \u00feurfa s\u00farefni til a\u00f0 geta lifa\u00f0.\">dau\u00f0asv\u00e6\u00f0i<\/span> (e. dead zone) brei\u00f0ast \u00fat.<\/p>\n<h6><em><strong><span class=\"arrow-pg\"><\/span><\/strong><\/em><em><strong>S\u00farefnissnau\u00f0ar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur<\/strong><\/em><\/h6>\n<p>Leysni s\u00farefnis \u00ed sj\u00f3num er h\u00e1\u00f0 hitastigi. \u00dev\u00ed heitari sem sj\u00f3rinn er \u00fev\u00ed minni er leysni s\u00farefnis. \u00c1 bilinu 0\u00b0 til 15\u00b0C l\u00e6kkar s\u00farefnisstyrkur um 6% vi\u00f0 hverja einnar gr\u00e1\u00f0u hl\u00fdnun. Styrkur s\u00farefnis \u00ed sj\u00f3num hefur fari\u00f0 l\u00e6kkandi s\u00ed\u00f0an um 1950 vegna h\u00e6kkandi sj\u00e1varhita. \u00c1framhaldandi hl\u00fdnun mun \u00fear af lei\u00f0andi valda \u00fev\u00ed a\u00f0 sv\u00e6\u00f0um, \u00fear sem styrkur s\u00farefnis er l\u00e1gur, mun fj\u00f6lga og \u00feau st\u00e6kka. \u00c1hrifin munu ver\u00f0a b\u00e6\u00f0i vistfr\u00e6\u00f0ileg og efnahagsleg, \u00fev\u00ed st\u00e6kkun sv\u00e6\u00f0a me\u00f0 l\u00e1gum s\u00farefnisstyrk mun hafa \u00e1hrif \u00e1 gj\u00f6ful fiskimi\u00f0. \u00deekkt er a\u00f0 fiskitorfur breg\u00f0ast vi\u00f0 breytingum \u00ed s\u00farefnismagni. Hugsanlegt er a\u00f0 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"St\u00f3rir h\u00f3par af \u00f6rsm\u00e1um d\u00fdrum e\u00f0a d\u00fdrasvifi \u00ed sj\u00f3num.\">\u00e1tusveimar<\/span> takmarkist af s\u00farefni. Ef torfur og \u00e1tusveimar breyta heg\u00f0un sinni hefur \u00fea\u00f0 l\u00edka \u00e1hrif \u00e1 heg\u00f0un r\u00e1nd\u00fdra sem n\u00e6rast \u00e1 \u00feeim.<\/p>\n<p>Hreyfanlegar l\u00edfverur geta for\u00f0a\u00f0 s\u00e9r \u00far l\u00e1gum s\u00farefnistyrk en \u00fe\u00e6r tegundir sem ekki eru hreyfanlegar geta l\u00edti\u00f0 anna\u00f0 gert en a\u00f0 reyna a\u00f0 \u00ferauka, en deyja ella. \u00de\u00e6r l\u00edfverur sem \u00feola s\u00farefnislitlar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur geta hagnast \u00e1 sl\u00edkum a\u00f0st\u00e6\u00f0um t.d. ef n\u00e1tt\u00farulegum \u00f3vinum \u00feeirra f\u00e6kkar. St\u00e6kkun s\u00farefnissnau\u00f0ra hafsv\u00e6\u00f0a mun v\u00e6ntanlega auka h\u00e6ttuna \u00e1 fj\u00f6ldadau\u00f0a botnd\u00fdral\u00edfs. S\u00farefnisskorturinn getur haft alls kyns \u00f3\u00e6skileg \u00e1hrif \u00e1 einstakar l\u00edfverur allt fr\u00e1 \u00f6rverum og pl\u00f6ntusvifi upp \u00ed st\u00e6rri d\u00fdr, sem og \u00e1 vistkerfi\u00f0 \u00ed heild. Litlar breytingar \u00e1 ne\u00f0stu stigum f\u00e6\u00f0uke\u00f0junnar geta magnast upp eftir \u00fev\u00ed sem ofar dregur \u00ed ke\u00f0junni. \u00c1hrif \u00e1 \u00f6rverur eru ekki n\u00e6gjanlega \u00feekkt, en l\u00edkur eru \u00e1 a\u00f0 sj\u00fakd\u00f3msvaldandi \u00f6rverum geti fj\u00f6lga\u00f0. Af \u00feessum tveimur \u00e1st\u00e6\u00f0um er mikilv\u00e6gt a\u00f0 \u00f6\u00f0last betri skilning \u00e1 \u00e1hrifum hl\u00fdnunar \u00e1 \u00f6rverur.\u00a0<span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"\u00deegar tveir (e\u00f0a fleiri) \u00fe\u00e6ttir hafa \u00e1hrif hvor \u00e1 annan.\">V\u00edxlverkun<\/span> vi\u00f0 ofvei\u00f0i og ofau\u00f0gun\u00a0(sj\u00e1 kafla <a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/2017\/10\/01\/5-2-naeringarefnaofaudgun\/\">5.2<\/a>) eykur enn \u00e1 \u00e1hrif s\u00farefnisskortsins.<\/p>\n<div id=\"attachment_2059\" style=\"width: 1510px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/hypoxic.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2059\" class=\"wp-image-2059 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/hypoxic.jpg\" alt=\"\" width=\"1500\" height=\"953\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/hypoxic.jpg 1500w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/hypoxic-300x191.jpg 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/hypoxic-768x488.jpg 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/hypoxic-1024x651.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1500px) 100vw, 1500px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2059\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.27. Lagskipting og s\u00farefnissnau\u00f0ar a\u00f0st\u00e6\u00f0ur.<\/p><\/div>\n<h6><em><strong><span class=\"arrow-pg\"><\/span><\/strong><\/em><em><strong>\u00c1hrif \u00e1 \u00edslenska fiskistofna<\/strong><\/em><\/h6>\n<p>Hl\u00fdnun sj\u00e1var hefur \u00e1hrif \u00e1 fiskistofna.\u00a0 \u00der\u00f3un fiskistofna vir\u00f0ist almennt vera \u00e1 \u00fe\u00e1 lei\u00f0 a\u00f0 hl\u00fdsj\u00e1vartegundir f\u00e6ri sig yfir \u00e1 sv\u00e6\u00f0i kaldsj\u00e1vartegunda sem \u00fe\u00e1 f\u00e6ra sig nor\u00f0ar e\u00f0a ni\u00f0ur \u00e1 meira d\u00fdpi. H\u00e6fni tegundanna til a\u00f0 f\u00e6ra sig um set \u00feanga\u00f0 sem \u00fe\u00e6r eru n\u00e1l\u00e6gt kj\u00f6rhitastigi s\u00ednu st\u00fdrir \u00fev\u00ed hvort stofnarnir st\u00e6kka e\u00f0a minnka.<\/p>\n<h6><em><strong><span class=\"arrow-pg\"><\/span><\/strong><\/em><strong><em>Hafstraumar<\/em><\/strong><\/h6>\n<p>\u00d3j\u00f6fn hnattr\u00e6n hl\u00fdnun hefur mikil \u00e1hrif \u00e1 hafstrauma sem gegna lykilhlutverki var\u00f0andi hreyfiafl sj\u00e1var, sta\u00f0bundi\u00f0 ve\u00f0urfar og l\u00edffr\u00e6\u00f0i sj\u00e1var. P\u00f3lsv\u00e6\u00f0in eru kr\u00edt\u00edsk sv\u00e6\u00f0i, \u00fear sem hl\u00fdnun \u00fear er mun meiri en hnattr\u00e6nt me\u00f0altal segir til um. Hugsanlegt er a\u00f0 Golfstraumurinn s\u00e9 a\u00f0 veikjast vegna minni dj\u00fapsj\u00e1varmyndunar.<\/p>\n<h5>3.6.5 Samverkandi \u00e1hrif hl\u00fdnunar og s\u00farnunar<\/h5>\n<p>Samverkandi \u00e1hrif hl\u00fdnunar og s\u00farnunar sj\u00e1var munu l\u00edklega fela \u00ed s\u00e9r l\u00e6kkandi s\u00farefnisstyrk, veikingu \u00e1 hringr\u00e1s hafsins (e. ocean circulation) og breytingar \u00e1 sj\u00e1varvistkerfum og frumframlei\u00f0slu \u00ed hafinu. Auki\u00f0 a\u00f0streymi ferskvatns (vegna br\u00e1\u00f0nunar \u00edss og j\u00f6kla) mun draga \u00far l\u00f3\u00f0r\u00e9ttri hringr\u00e1s hafanna sem aftur mun draga \u00far frambo\u00f0i n\u00e6ringarefna og \u00fear me\u00f0 \u00far framlei\u00f0slugetu l\u00edfr\u00edkisins. \u00datbrei\u00f0sla s\u00faefnissnau\u00f0ra sv\u00e6\u00f0a mun hafa verulegar aflei\u00f0ingar fyrir l\u00edfefnafr\u00e6\u00f0ilega ferla og hlutverk \u00f6rvera. \u00c1hrifin \u00e1 l\u00edfr\u00edki\u00f0 munu ver\u00f0a umtalsver\u00f0 en fara \u00fe\u00f3 mj\u00f6g eftir \u00fer\u00f3un \u00ed losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda.<\/p>\n<p>Mynd 3.28 s\u00fdnir \u00e1hrif h\u00e6kkandi hitastigs og l\u00e6kkandi s\u00fdrustigs sj\u00e1var \u00e1 sj\u00e1varl\u00edfverur og sj\u00e1varvistkerfi til \u00e1rsins 2100, annars vegar mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 dregi\u00f0 ver\u00f0i verulega \u00far losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda (SSP1-2.6) og hins vegar mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 a\u00f0 ekkert ver\u00f0i gert til a\u00f0 draga \u00far losun (SSP5-8.5). Eins og sj\u00e1 m\u00e1 \u00e1 myndinni ver\u00f0a flestar tegundir l\u00edfvera og vistkerfa fyrir nokkrum \u00e1hrifum jafnvel \u00fe\u00f3tt dregi\u00f0 ver\u00f0i svo til tafarlaust \u00far losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda. \u00c1hrif \u00e1 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Fenjavi\u00f0ur er heiti \u00fdmissa trj\u00e1a og runna sem vaxa \u00ed fenjum e\u00f0a votlendi (oftast \u00ed s\u00f6ltu e\u00f0a \u00eds\u00f6ltu vatni). Fenjavi\u00f0ur vex helst \u00ed hitabeltisloftslagi vi\u00f0 strendur og \u00e1r\u00f3sa. Fenjavi\u00f0arsv\u00e6\u00f0i binda kolefni \u00far andr\u00famslofti, eru heimili og uppeldisst\u00f6\u00f0var fj\u00f6lmargra l\u00edfvera og \u00fev\u00ed mikilv\u00e6g \u00ed vistkerfinu, auk \u00feess sem vi\u00f0urinn ver landsv\u00e6\u00f0i gegn sj\u00e1varfl\u00f3\u00f0um og landbroti.\">fenjavi\u00f0<\/span> og kr\u00e6klingaeldi \u00e1 mi\u00f0l\u00e6gum breiddargr\u00e1\u00f0um yr\u00f0u \u00fe\u00f3 vart merkjanleg. Hins vegar yr\u00f0u \u00e1hrif \u00e1 hl\u00fdsj\u00e1vark\u00f3ralla og samlokur mikil. Ver\u00f0i losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda hins vegar svipu\u00f0 og h\u00fan hefur veri\u00f0 s\u00ed\u00f0ustu \u00e1r, m\u00e1 gera r\u00e1\u00f0 fyrir a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi mikil e\u00f0a mj\u00f6g mikil \u00e1hrif \u00e1 allar tegundir l\u00edfvera (\u00fe.\u00e1 m. \u00e1 <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"&lt;!--StartFragment --&gt;&lt;span class=&quot;cf0&quot;&gt;Marh\u00e1lmur (e. seagrass) er graskennd jurt sem vex \u00ed s\u00f6ltu vatni, \u00e1 leirbotni \u00e1 grunns\u00e6vi og \u00ed lygnum vogum og v\u00edkum. Marh\u00e1lmur er undir s\u00e9rstakri vernd samkv\u00e6mt OSPAR-samningnum, enda eru marh\u00e1lmsbrei\u00f0ur mikilv\u00e6gar fyrir bindingu kolefnis \u00far andr\u00famslofti, sty\u00f0ja vi\u00f0 l\u00edffr\u00e6\u00f0ilega fj\u00f6lbreytni og stu\u00f0la a\u00f0 verndun stranda gegn landbroti.&lt;\/span&gt;\">marh\u00e1lm<\/span> og fiska) og vistkerfa. Fenjavi\u00f0ur \u00feolir breytingar nokku\u00f0 vel en <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"V\u00ed\u00f0a \u00f3gnar risar\u00e6kjueldi \u00feessum mikilv\u00e6gu vistkerfum.\">\u00e1hrif<\/span> \u00e1 hann yr\u00f0u samt nokkur. M\u00f6guleikar til a\u00f0 breg\u00f0ast vi\u00f0 \u00e1hrifum \u00e1 sj\u00e1varl\u00edfverur og vistkerfi sj\u00e1var (a\u00f0l\u00f6gun, verndun og vi\u00f0ger\u00f0) yr\u00f0u mun lakari ef losun ver\u00f0ur \u00f3heft. Vi\u00f0 h\u00f6fum hins vegar g\u00f3\u00f0a m\u00f6guleika \u00e1 a\u00f0 draga \u00far losun kold\u00edox\u00ed\u00f0s og annarra\u00a0 gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda.<\/p>\n<div id=\"attachment_3669\" style=\"width: 796px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.28u.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3669\" class=\"wp-image-3669 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.28u.png\" alt=\"\" width=\"786\" height=\"635\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.28u.png 786w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.28u-300x242.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.28u-768x620.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 786px) 100vw, 786px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3669\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.28. \u00c1hrif h\u00e6kkandi hitastigs og l\u00e6kkandi s\u00fdrustigs \u00e1 l\u00edfr\u00edki sj\u00e1var. Breytingar \u00e1 hitastigi (\u0394T) og s\u00fdrustigi (\u0394pH) fyrir \u00e1ratuginn 2090-2099 eru hlutfallslegar mi\u00f0a\u00f0 vi\u00f0 st\u00f6\u00f0una \u00ed upphafi i\u00f0nbyltingar (1870-1899) og h\u00e6kkun sj\u00e1varbor\u00f0s 2100 mi\u00f0ar vi\u00f0 \u00e1ri\u00f0 1901. B\u00f3kstafirnir l, m og h eiga vi\u00f0 um l\u00e1gar (l), mi\u00f0l\u00e6gar (m) og h\u00e1ar (h) breiddargr\u00e1\u00f0ur.<\/p><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h5>3.6.6 \u00c1hrif \u00e1 k\u00f3ralrif<\/h5>\n<p>K\u00f3ralrif eru algengust \u00e1 grunns\u00e6vi \u00ed su\u00f0r\u00e6num h\u00f6fum en finnast einnig \u00e1 kaldari hafsv\u00e6\u00f0um, t.d. h\u00e9r vi\u00f0 \u00cdsland og vi\u00f0 strendur Noregs. \u00cdslenskir k\u00f3rallar eru \u00e1 nor\u00f0urm\u00f6rkum \u00feess sv\u00e6\u00f0i \u00fear sem kaldsj\u00e1vark\u00f3rallar \u00fer\u00edfast, enda finnast engin kaldsj\u00e1vark\u00f3ralrif nor\u00f0ur af \u00cdslandi \u00fear sem sj\u00f3rinn er talsvert kaldari en sunnan vi\u00f0 landi\u00f0.<\/p>\n<div id=\"attachment_2287\" style=\"width: 870px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/koralrif.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2287\" class=\"wp-image-2287 size-large\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/koralrif-1024x512.png\" alt=\"\" width=\"860\" height=\"430\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/koralrif-1024x512.png 1024w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/koralrif-300x150.png 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/koralrif-768x384.png 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/koralrif.png 1147w\" sizes=\"auto, (max-width: 860px) 100vw, 860px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2287\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.29. \u00datbrei\u00f0sla hl\u00fdsj\u00e1var- og kaldsj\u00e1vark\u00f3ralrifja.<\/p><\/div>\n<p>K\u00f3ralrif eru fj\u00f6lbreytt, mikilfengleg og gr\u00ed\u00f0arlega falleg sj\u00e1varvistkerfi, \u00fear sem fj\u00f6lm\u00f6rg sj\u00e1vard\u00fdr lifa, s.s. fiskar, krabbad\u00fdr, skr\u00e1pd\u00fdr, lind\u00fdr, svampar og ormar. K\u00f3ralrifin eru m.a. uppeldisst\u00f6\u00f0var fyrir alls kyns <span class=\"tooltips \" style=\"\" title=\"Nytjafiskar eru fiskar sem vi\u00f0 mannf\u00f3lki\u00f0 n\u00fdtum okkur.\">nytjafiska<\/span>. Gr\u00ed\u00f0arleg h\u00e6tta ste\u00f0jar n\u00fa a\u00f0 k\u00f3ralrifjum heimsins. Tali\u00f0 er a\u00f0 99% af k\u00f3ralrifjunum muni deyja \u00e1 n\u00e6stu \u00e1ratugum jafnvel \u00fe\u00f3tt takist a\u00f0 halda hl\u00fdnun innan vi\u00f0 2\u00b0C. Sta\u00f0an yr\u00f0i betri, en \u00fe\u00f3 langt fr\u00e1 \u00fev\u00ed g\u00f3\u00f0, ef hitastigsaukningin yr\u00f0i 1,5\u00b0C &#8211; \u00fe\u00e1 er tali\u00f0 a\u00f0 75% af k\u00f3ralrifjunum muni deyja.<\/p>\n<div id=\"attachment_1787\" style=\"width: 1209px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.34-FegurdKoralrifja.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1787\" class=\"wp-image-1787 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.34-FegurdKoralrifja.jpg\" alt=\"\" width=\"1199\" height=\"382\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.34-FegurdKoralrifja.jpg 1199w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.34-FegurdKoralrifja-300x96.jpg 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.34-FegurdKoralrifja-768x245.jpg 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/mynd3.34-FegurdKoralrifja-1024x326.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1199px) 100vw, 1199px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1787\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.30. Myndir af fegur\u00f0 hl\u00fdsj\u00e1vark\u00f3ralrifja.<\/p><\/div>\n<p>K\u00f3ralrif eru bygg\u00f0 upp af \u00fe\u00fasundum k\u00f3rald\u00fdra, sm\u00e1um hold\u00fdrum (l\u00edk marglyttum) sem lifa \u00ed samb\u00fdli. Me\u00f0 t\u00edmanum hla\u00f0ast k\u00f3rallarnir upp og mynda k\u00f3ralrif. K\u00f3ralrif vaxa a\u00f0eins um nokkra sentimetra \u00e1 \u00e1ri og \u00fev\u00ed hafa st\u00e6rstu k\u00f3ralrifin byggst upp \u00e1 mj\u00f6g l\u00f6ngum t\u00edma. K\u00f3ralrifin l\u00edta \u00fat eins og marglitir steinar og jafnvel pl\u00f6ntur en eru \u00ed raun ger\u00f0 af k\u00f3rald\u00fdrum. Litad\u00fdr\u00f0ina m\u00e1 a\u00f0 miklu leyti rekja til \u00fe\u00f6runga sem \u00e1samt sv\u00f6mpum finna s\u00e9r einnig samverusta\u00f0 \u00e1 rifinu. Saml\u00edfi\u00f0 \u00e1 k\u00f3ralrifjum er mikilv\u00e6gt. Skjaldb\u00f6kur \u00e9ta til a\u00f0 mynda \u00fe\u00f6runga \u00e1 k\u00f3ralrifjum og geta \u00fev\u00ed fundi\u00f0 \u00fear au\u00f0fengna f\u00e6\u00f0u. \u00c1 sama t\u00edma er mikilv\u00e6gt a\u00f0 \u00fe\u00f6rungunum s\u00e9 haldi\u00f0 \u00ed skefjum \u00feannig a\u00f0 \u00feeir vaxi ekki yfir allt rifi\u00f0 og \u00feetta sj\u00e1 skjaldb\u00f6kurnar um. Margar skjaldb\u00f6kutegundir eru n\u00fa \u00ed \u00fatr\u00fdmingarh\u00e6ttu vegna mengunar og fiskvei\u00f0a (\u00fe\u00e6r festast \u00ed vei\u00f0arf\u00e6rum og drukkna). Anna\u00f0 d\u00e6mi um saml\u00edfi eru s\u00e6f\u00edflar (ein tegund hold\u00fdra, l\u00edka skyldir marglyttum) og tr\u00fa\u00f0fiskar. S\u00e6f\u00edflar l\u00edta \u00fat eins og pl\u00f6ntur en eru \u00ed raun r\u00e1nd\u00fdr sem hafa hreyfanlega arma. \u00deeir stinga og lama br\u00e1\u00f0 s\u00edna og \u00fdta henni svo me\u00f0 \u00f6rmunum \u00ed \u00e1tt a\u00f0 munnopinu. Tr\u00fa\u00f0fiskar verja sig gegn stungum s\u00e6f\u00edfilsins me\u00f0 sl\u00edmi og finna \u00fev\u00ed skj\u00f3l fyrir \u00f6\u00f0rum r\u00e1nd\u00fdrum innan um arma s\u00e6f\u00edflanna. \u00cd sta\u00f0inn sj\u00e1 tr\u00fa\u00f0fiskarnir um a\u00f0 hreinsa sn\u00edkjud\u00fdr og matarleifar af s\u00e6f\u00edflunum og hrekja burt fi\u00f0rildafiska sem annars myndu \u00e9ta \u00fe\u00e1.<\/p>\n<p>K\u00f3ralrif gegna gr\u00ed\u00f0arlega mikilv\u00e6gu hlutverki fyrir l\u00edfr\u00edki sj\u00e1var. \u00dea\u00f0 vir\u00f0ist \u00fev\u00ed \u00feversagnarkennt a\u00f0 k\u00f3ralrif geta \u00ferifist \u00ed sj\u00e1varumhverfi \u00fear sem l\u00edti\u00f0 er um n\u00e6ringarefni. En \u00feannig er \u00fea\u00f0 samt. K\u00f3rald\u00fdrin f\u00e1 nefnilega mestan hluta \u00feeirrar orku og n\u00e6ringarefna sem \u00feau \u00feurfa \u00ed gegnum saml\u00edfi vi\u00f0 lj\u00f3still\u00edfandi \u00fe\u00f6runga.<\/p>\n<div id=\"attachment_1782\" style=\"width: 1210px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.35-SaefiflarSkjaldbakaTrudfiskar.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1782\" class=\"wp-image-1782 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.35-SaefiflarSkjaldbakaTrudfiskar.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"551\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.35-SaefiflarSkjaldbakaTrudfiskar.jpg 1200w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.35-SaefiflarSkjaldbakaTrudfiskar-300x138.jpg 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.35-SaefiflarSkjaldbakaTrudfiskar-768x353.jpg 768w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/Mynd3.35-SaefiflarSkjaldbakaTrudfiskar-1024x470.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1782\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.31. Vinstra megin: S\u00e6f\u00edflar og tr\u00fa\u00f0fiskar. H\u00e6gra megin: Skjaldbaka nartar \u00ed \u00fe\u00f6runga.<\/p><\/div>\n<p>K\u00f3rallar sem finnast \u00e1 k\u00f6ldum hafsv\u00e6\u00f0um lifa ekki \u00ed samb\u00fdli vi\u00f0 lj\u00f3still\u00edfandi \u00fe\u00f6runga og geta \u00fev\u00ed \u00ferifist \u00e1 mun meira d\u00fdpi en hl\u00fdsj\u00e1vark\u00f3rallar. \u00deeir eru l\u00edka \u00fdmist nefndir kaldsj\u00e1vark\u00f3rallar e\u00f0a dj\u00fapsj\u00e1vark\u00f3rallar. M\u00f6rg sl\u00edkra k\u00f3ralsv\u00e6\u00f0a hafa ska\u00f0ast miki\u00f0 vegna togvei\u00f0a sem stunda\u00f0ar hafa veri\u00f0 \u00ed \u00e1ratugi. Vei\u00f0arf\u00e6rin brj\u00f3ta k\u00f3ralrifin og sl\u00e9tta \u00feau \u00fat. K\u00f3ralrifin eru vistfr\u00e6\u00f0ilega mikilv\u00e6g sem uppeldissv\u00e6\u00f0i fyrir nytjafiska og \u00feau h\u00fdsa fj\u00f6lbreytt l\u00edfr\u00edki. Losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda, loftslagsbreytingar og s\u00farnun sj\u00e1var munu hafa og hafa \u00feegar haft mikil \u00e1hrif \u00e1 \u00feessi mikilv\u00e6gu vistkerfi.<\/p>\n<div id=\"attachment_1345\" style=\"width: 930px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/3.38-Kaldsjavarkoralrif.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1345\" class=\"wp-image-1345 size-full\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/3.38-Kaldsjavarkoralrif.jpg\" alt=\"\" width=\"920\" height=\"358\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/3.38-Kaldsjavarkoralrif.jpg 920w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/3.38-Kaldsjavarkoralrif-300x117.jpg 300w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/3.38-Kaldsjavarkoralrif-768x299.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 920px) 100vw, 920px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1345\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.32. Kaldsj\u00e1vark\u00f3ralrif vi\u00f0 \u00cdsland.<\/p><\/div>\n<p>K\u00f3ralrif eru sem fyrr segir me\u00f0al fegurstu sv\u00e6\u00f0a \u00e1 j\u00f6r\u00f0inni og afskaplega mikilv\u00e6g fyrir verndun l\u00edffr\u00e6\u00f0ilegrar fj\u00f6lbreytni \u00ed hafinu. \u00deeim stafar mikil h\u00e6tta af loftslagsbreytingum og s\u00farnun sj\u00e1var. Mynd 3.33 s\u00fdnir hvernig losun gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda, loftslagsbreytingar og s\u00farnun sj\u00e1var geta haft \u00e1hrif \u00e1 k\u00f3ralrifin.<\/p>\n<div id=\"attachment_685\" style=\"width: 969px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/03.5-M3.35-AhrifGHGAKoralrif.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-685\" class=\"wp-image-685\" src=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/03.5-M3.35-AhrifGHGAKoralrif.png\" alt=\"\" width=\"959\" height=\"720\" srcset=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/03.5-M3.35-AhrifGHGAKoralrif.png 587w, https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/wp-content\/uploads\/03.5-M3.35-AhrifGHGAKoralrif-300x225.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 959px) 100vw, 959px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-685\" class=\"wp-caption-text\">Mynd 3.33. \u00c1hrif losunar gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda og loftslagsbreytinga \u00e1 k\u00f3ralrifin.<\/p><\/div>\n<div class=\"mceTemp\"><\/div>\n<p>H\u00e6kkandi sj\u00e1varsta\u00f0a, stormar, hitastig sj\u00e1var og s\u00fdrustig hafa \u00e1hrif \u00e1 k\u00f3ralrifin. H\u00e6kkandi sj\u00e1varsta\u00f0a veldur \u00fev\u00ed a\u00f0 d\u00fdpra ver\u00f0ur ni\u00f0ur \u00e1 k\u00f3ralrifin og \u00fear me\u00f0 n\u00e1 s\u00f3largeislarnir ekki eins vel til \u00feeirra og \u00e1\u00f0ur. \u00de\u00f6rungar sem lifa \u00e1 hl\u00fdsj\u00e1vark\u00f3ralrifjum eru h\u00e1\u00f0ir s\u00f3larlj\u00f3sinu til lj\u00f3still\u00edfunar og \u00fev\u00ed getur \u00fea\u00f0 jafnv\u00e6gi sem er til sta\u00f0ar raskast me\u00f0 h\u00e6kkandi sj\u00e1varst\u00f6\u00f0u. Stormar geta valdi\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 k\u00f3rallar brotna. H\u00e6kkandi sj\u00e1varhiti hefur \u00fe\u00f3 mest \u00e1hrif \u00e1 k\u00f3ralrifin. \u00deegar sj\u00e1varhiti n\u00e6r tilteknum m\u00f6rkum hverfa \u00fe\u00f6rungarnir sem lifa saml\u00edfi me\u00f0 k\u00f3rald\u00fdrunum. Vi\u00f0 \u00fea\u00f0 missa k\u00f3ralrifin lit sinn og ver\u00f0a hv\u00edt. Jafnframt h\u00e6tta k\u00f3rald\u00fdrin a\u00f0 n\u00e6rast almennilega \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00fe\u00f6rungarnir s\u00e1u \u00feeim a\u00f0 mestu fyrir orku og n\u00e6ringu. Ef sj\u00e1varhiti helst of h\u00e1r \u00ed of langan t\u00edma, svelta k\u00f3rald\u00fdrin \u00e1 st\u00f3rum sv\u00e6\u00f0um og eftir stendur hv\u00edtt, ey\u00f0ilegt og dautt k\u00f3ralrif. Dau\u00f0i k\u00f3ralrifjanna hefur skelfileg \u00e1hrif \u00e1 allt l\u00edfr\u00edki sem \u00feeim fylgir.<\/p>\n<p>S\u00farnun sj\u00e1var hefur mikil \u00e1hrif \u00e1 kaldsj\u00e1vark\u00f3ralrif. Kaldsj\u00e1vark\u00f3rallar finnast \u00ed k\u00f6ldum sj\u00f3 og \u00e1 miklu d\u00fdpi, en eins og \u00e1\u00f0ur sag\u00f0i minnkar kalkmettun me\u00f0 l\u00e6kkandi hitastigi og auknu d\u00fdpi.\u00a0\u00c1 \u00e1kve\u00f0nu d\u00fdpi byrjar arag\u00f3n\u00edt a\u00f0 leysast upp, \u00fe.e. \u00feegar kalkmettun \u00feess fer undir 1. Tali\u00f0 er l\u00edklegt a\u00f0 \u00e1framhaldandi s\u00farnun sj\u00e1var muni valda \u00fatdau\u00f0a k\u00f3ralla \u00far d\u00fdpstu l\u00f6gunum fyrst en \u00feegar fram l\u00ed\u00f0a stundir er tali\u00f0 a\u00f0 dj\u00fapsj\u00e1vark\u00f3rallar geti horfi\u00f0 alfari\u00f0 af \u00e1kve\u00f0num hafssv\u00e6\u00f0um.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hafi\u00f0 leikur st\u00f3rt hlutverk \u00ed a\u00f0 dempa \u00e1hrif losunar gr\u00f3\u00f0urh\u00fasalofttegunda \u00e1 sama t\u00edma og sj\u00f3rinn ver\u00f0ur fyrir miklum \u00e1hrifum vegna losunarinnar. Hafi\u00f0 dregur \u00ed sig b\u00e6\u00f0i varma og kold\u00edox\u00ed\u00f0 \u00far andr\u00famsloftinu og eru \u00e1hrifin mest n\u00e6st yfirbor\u00f0i. \u00deetta hefur gert <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/2017\/09\/20\/3-6-ahrif-hafsins-og-ahrif-a-hafid\/\">Lesa meira&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1014,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-481","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-03-loftslagsbreytingarogsurnunsjavar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=481"}],"version-history":[{"count":225,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3945,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/481\/revisions\/3945"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1014"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/himinnoghaf.is\/mengunsjavar\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}